مقایسۀ سیلاژ خوراک کامل بر پایه چغندرعلوفه‌ای و تریتیکاله بر عملکرد بره‌های نر پرواری

پاپی, نادر; علیمحمدی جلودار, سیدجواد; بابازاده لهی, رسول

doi:10.22059/jap.2026.399897.623863

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ نویسنده مسئول، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج، ایران. رایانامه: n.papi@areeo.ac.ir

² سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، ایستگاه ملی تحقیقات گاودشت، بابل، ایران. رایانامه: sj.alimohamadi@gmail.com

³ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، ایستگاه ملی تحقیقات گاودشت، بابل، ایران. رایانامه: Rasuolbabazadeh70@gmail.com

10.22059/jap.2026.399897.623863

چکیده

هدف: کمبود منابع تولید خوراک دام در کشور از یک‌سو و رشد مداوم جمعیت انسانی و نیاز روزافزون آنان به غذا از سوی دیگر، موجب شده است که تولید علوفه‌های رایج مانند یونجه و ذرت نتواند پاسخگوی نیاز تغذیه‌ای دام‌های کشور باشد. در نتیجه، کارشناسان و مسئولان بخش دامپروری به‌منظور جبران کمبود علوفۀ مورد نیاز، به بررسی و بهره‌گیری از منابع جایگزین روی آورده‌اند. به همین دلیل، استفاده از بقایای محصولات کشاورزی و دامی و هم‌چنین کشت گیاهان علوفهای غیرمرسوم، به‌ویژه در تغذیه نشخوارکنندگان موردتوجه ویژه قرار گرفتهاست. در این میان، چغندرعلوفه‌ای به‌عنوان یکی از گیاهانی که طی سال‌های اخیر نظر متخصصان تغذیه دام را به خود جلب کرده، به‌دلیل تولید قابل‌توجه، سهولت در کشت، مقاومت نسبی به خشکی، صرفۀ اقتصادی در شرایط کم آبی و خشکسالی و خوش‌خوراکی برای دام، میتواند گزینه‌ای مناسب برای جایگزین بخشی از علوفۀ جیرۀ نشخوارکنندگان باشد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ سیلاژ خوراک کامل حاوی چغندر علوفهای با سیلاژ خوراک کامل حاوی تریتیکاله بر عملکرد رشد، گوارشپذیری مواد مغذی و فراسنجههای خون بره‌های نر پرواری انجام شد.
روش پژوهش: دو فرمول جیرۀ غذایی بر پایۀ چغندرعلوفهای و قصیل تریتیکاله با انرژی قابلسوخت‌وساز و پروتئین خام مشابه شامل جیرۀ 1؛ سیلاژ خوراک کامل بر پایه چغندرعلوفهای شامل برگ و غده (چغندرعلوفهای) و جیرۀ 2؛ سیلاژ خوراک کامل بر پایه قصیل تریتیکاله (تریتیکاله) با استفاده از جداول احتیاجات غذایی نشخوارکنندگان کوچک و با توجه به نیاز غذایی بره‌های نر در حال رشد، تهیه شد. سپس براساس فرمولها، تمامی مواد تشکیل دهندۀ آن‌ها شامل بخش علوفهای و کنسانتره با هم مخلوط شده و با ماشینهای مخصوص سیلوهای بستهبندیشده، در مقیاس 100 تنی سیلو گردید. از تعداد 24 رأس برۀ نر زل شیرگیری‌شدۀ سه تا چهار ماهه با میانگین وزن بدن 7/2±7/18 کیلوگرم، استفاده شد. بره‌ها به‌طور تصادفی به دو گروه 12 رأسی تقسیم شده و هر یک از جیرهها به یک گروه از دامها اختصاص داده شد. بره‌ها روزانه دو نوبت، در ساعات 08:00 و 16:00 با جیرههای آزمایشی به‌صورت آزاد تغذیه شدند. در طول دورۀ آزمایش به‌مدت 90 روز، خوراک مصرفی به‌صورت روزانه و تغییرات وزن زنده دامها هر ماه یک‌بار، اندازهگیری شد و اطلاعات آن‌ها ثبت گردید. گوارشپذیری مواد مغذی جیرهها با روش خاکستر نامحلول در اسید برآورد گردید و فراسنجههای خونی با استفاده از کیتهای آزمایشگاهی اندازهگیری شد.
یافته ها: افزایش وزن روزانۀ بره‌ها تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. مادۀ خشک مصرفی روزانه در بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ چغندرعلوفهای (949 گرم) به‌طور معنیداری بیش‌تر از بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ تریتیکاله (917 گرم) بود. تفاوت معنیداری بین ضریب تبدیل خوراک دو گروه مشاهده نشد. گوارشپذیری مادۀ خشک و مادۀ آلی جیرۀ چغندرعلوفهای بیش‌تر از جیرۀ تریتیکاله بود (05/0P<)، اما بین گوارشپذیری پروتئین خام، فیبر نامحلول در شویندۀ خنثی و فیبر نامحلول در شویندۀ اسیدی اختلاف معنیداری مشاهده نشد. غلظت تری‌گلیسیرید و کلسترول سرم خون بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ چغندرعلوفهای بیش‌تر از بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ تریتیکاله بود (05/0P<)، اما بین سایر فراسنجههای سرم خون دو گروه تفاوت معنیداری مشاهده نشد.
نتیجه گیری: در مجموع با توجه به مزیت نسبی چغندرعلوفهای، میتوان توصیه نمود که سیلاژ خوراک کامل حاوی چغندرعلوفهای (نوع جدیدی از شکل فیزیکی جیره)، می‌تواند به‌عنوان یک روش جایگزین در تغذیه بره‌های نر پرواری مورداستفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparison of complete feed silage based on fodder beet and triticale on performance of fattening male lambs

نویسندگان [English]

nader papi ¹
Seyed Javad Alimohamdi jelodar ²
Rasoul Babazadeh Lehi ³

¹ Corresponding Author, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Animal Sciences Research Institute of Iran, Karaj, Iran. E-mail: n.papi@areeo.ac.ir

² Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Animal Sciences Research Institute of Iran, Gavdasht Station, Babol, Iran. E-mail: sj.alimohamadi@gmail.com

³ Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Animal Sciences Research Institute of Iran, Gavdasht Station, Babol, Iran. E-mail: Rasuolbabazadeh70@gmail.com

چکیده [English]

Objective: With dwindling resources for animal feed production in the country and the ever-growing human population and their demand for food, the production of common fodder crops such as alfalfa and corn cannot fulfill the nutritional requirements of the livestock, which has led experts and livestock authorities to seek alternatives, such as using agricultural and livestock residues and growing alternative forage crops. Among these alternative forage crops, fodder beet has gained considerable attention in recent years due to its high biomass yield, ease of cultivation, relative drought tolerance, low cost under water-limited conditions, and high palatability. The objective of this study was to compare the effects of total mixed ration silage (TMRS) formulated with fodder beet and triticale forage on growth performance, nutrient digestibility, and blood parameters in male lambs.
Method: Two isonitrogenous and isoenergetic diets were formulated based on nutrient requirements of small ruminants (NRC, 2007): 1- Fodder beet TMRS, with leaves and roots; 2- Triticale TMRS, with whole crop triticale forage. Both ingredients, (forage and concentrate portions) were well mixed and ensiled in 100-ton plastic-wrapped bunker silos using specialized machinery. Twenty-four male Zel lambs (3–4 months old; average body weight 18.7±2.7 kg) were randomly allocated into two equal groups (n=12), with each group was subdivided into four replicates (3 lambs per replicate) and fed one of the experimental diets. The feeding trial lasted 90 days, and lambs were fed ad libitum twice a day (08:00 and 16:00). Feed intake was recorded daily, and body weight was measured monthly. Digestibility was estimated via fecal collection, and blood parameters were analyzed using commercial biochemical kits.
Results: There was no effect of the experimental treatments on the average daily gain of the lambs. There was a significantly higher DDMI in lambs fed the fodder beet diet (949 g) compared with lambs fed the triticale diet (917 g). There was no difference in the feed conversion ratio between the two groups. Digestibility of dry matter and organic matter of the fodder beet diet was significantly higher than that of the triticale diet (P<0.05), whereas no significant differences were detected in the digestibility of crude protein, NDF, and ADF. Lambs fed the fodder beet diet had higher serum triglyceride and cholesterol concentrations than lambs fed the triticale diet (P<0.05), but no significant differences were observed between other serum parameters.
Conclusion: In general, the relative advantage of fodder beet suggests that complete feed silage with fodder beet (a new physical form of diet) could be used as an alternative feeding method for fattening male lambs.

کلیدواژه‌ها [English]

Fodder beet
Complete feed silage
Growth performance
Digestibility

مراجع

آذربایجانی، علیرضا؛ ترابی، مسعود و محلوجی، مهرداد (1400). کاربرد گیاهان علوفهای زمستانه در تغذیه دام. وزارت جهاد کشاورزی، مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، انتشارات نشر آموزش کشاورزی، 63 صفحه.

بابایی، بابک؛ صادقی شعاع، مهدی؛ آقاشاهی، علیرضا؛ میرزایی، محمدرضا؛ کاکویینژاد، مژده؛ فصاحت، پرویز؛ صادق کوهستانی، منوچهر و یعقوبی نیکو، بتول (1403). تأثیر نوع پوشش سیلو و محلولپاشی شیرآهک در نگهداری چغندرعلوفهای. نشریه چغندرقند، 40 (1)، 122-109. https://doi.org/10.22092/JSB.2025.366088.1361

پاپی، نادر و مصطفیطهرانی، علی (1396). اثر سطوح مختلف کنسانتره جیره بر عملکرد رشد، مصرف خوراک و ترکیب بافت لاشه بره‌های نر پرواری شال. نشریه پژوهش در نشخوارکنندگان، 5 (2)، 70-59. https://doi.org/10.22069/EJRR.2017.13361.1556

چگنی، علیرضا؛ صادقی شعاع، مهدی؛ یاراحمدی، بهروز و آقاشاهی، علیرضا (1403). اثر افزودن سه نوع مادۀ خشبی بر ویژگیهای سیلویی چغندرعلوفهای. نشریه چغندرقند، 40 (2)، 224-211. https://doi.org/10.22092/jsb.2025.367605.1377

چگنی، علیرضا؛ یاراحمدی، بهروز؛ شاهوردی، محمد؛ محمدیساعی، محسن؛ بیرانوند، میرحسن؛ آقاشاهی، علیرضا؛ فضایلی، حسن و کاظمیزاده، امین (1402). بررسی اثر چغندرعلوفهای بر عملکرد، صفات لاشه و فراسنجههای خون بره‌های نر پرواری. تولیدات دامی، 25 (1)، 69-59.

حقیقی، پژمان؛ حبیبی، داود؛ مظفری، حمید؛ ثانی، بهزاد و صادقی شعاع، مهدی (1399). مطالعۀ تأثیر محلول پاشی متانول و اسیدآمینه گلایسین بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیک در ارقام مختلف چغندرعلوفهای. نشریه چغندرقند، 36، (2)، 201-186. https://doi.org/10.22092/jsb.2021.352370.1257

خداوردی، رضا؛ فتحی نسری، محمدحسن؛ فضائلی، حسن و فرهنگ فر، سید همایون (1403). ارزیابی خصوصیات سیلویی و ارزش غذایی سیلاژ خوراک مخلوط بر پایۀ چغندرعلوفهای و اثر تغذیه آن بر عملکرد بره‌های نر افشار. تولیدات دامی، 26 (2)، 165-152. https://doi.org/ 10.22059/jap.2024.367029.623765

شاکری، پیروز؛ فضائلی، حسن؛ آقاشاهی، علیرضا و شاکری، امیرعلی (1400). اثرات استفاده از سیلاژ خوراک کامل بر پایه چغندرعلوفه‌ای بر عملکرد، قابلیت هضم و فراسنجه‌های خون بره‌های پرواری زل. پژوهش در نشخوارکنندگان. 9 (4)، 101-98. https://doi: 10.22069/ejrr.2022.19726.1823

شاکری، پیروز؛ فضائلی، حسن؛ آقاشاهی، علیرضا؛ صفایی، امیررضا و شاکری، امیرعلی (1401). تأثیر استفاده از سیلاژ خوراک کامل بر پایه ذرت علوفه‌ای در تغذیه بره‌های پرواری. پژوهش‌های تولیدات دامی، 36، 95-88.
https://doi: 10.52547/rap.13.36.8820.1001.1.22518622.1401.13.36.19.7

غلامی، حسین؛ عباسی، بوالفضل؛ فضائلی، حسن؛ میرهادی، سیداحمد؛ رضایزدی، کامران؛ رضایی، مرتضی؛ زاهدیفر، مجتبی؛ گرامی، عباس؛ تیمورنژاد، ناصر و بابایی، محمد (1396). جداول ترکیبات مغذی خوراکهای دام ایران. وزارت جهاد کشاورزی. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور. 86 ص.

فضائلی، حسن (1402). سیلاژ خوراک کامل، فناوری نوین در مدیریت تغذیه دام. انتشارات سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، معاونت آموزش و ترویج کشاورزی، دفتر نشر آموزش کشاورزی. چاپ دوم.

کریمی، عبدالحمید؛ ابرقویی، محمدجواد؛ صلح جو، امان‌الله؛ قنات سامان، زینب امیری و بذرافشان، محسن (1400). تأثیر استفاده از سطوح مختلف سیلاژ چغندرعلوفهای در جیره بر عملکرد و ویژگیهای لاشه بره‌های پرواری کبوده شیراز. پژوهشهای تولیدات دامی. 12(33)، 81-74. https://doi.org/1052547/rap.12.33.7420.1001.1.22518622.1400.12.33.3.8

نیکبختی، مهدی؛ یوسفالهی، مصطفی؛ فضایلی، حسن؛ چاشنیدل، یدالله؛ دهقانی، محمدرضا و شجاعیان، کمال (1403). تأثیر مصرف سیلاژ خوراک کامل بر پایه قصیل جو یا تریتیکاله بر عملکرد، فراسنجههای خونی و خصوصیات لاشه بره‌های نر نژاد زل. نشریه علوم دامی (پژوهش و سازندگی)، 143، 114-99. https://doi.org/10.22092/asj.2023.363125.2333

References

AOAC. (2002). Official Method of Analysis, 15th Edition. Association of Official Analytical Chemists, Washington, DC, USA.

Azarbaijani, A., Torabi, M., & Mahloji, M. (2021). The use of winter fodder plants in animal nutrition. Ministry of Agricultural Jihad, Agricultural Education and Extension Institute, Agricultural Education Publishing House, 63 pages (In Persian).

Babaei, B., Sadeghi Shoa, M., Aghashahi, A.R., Mirzaei, M.R., Kakuinejad, M., Fasahet, P., Sadegh Kohistani, M., & Yaghoubi Niko, B. (2024). The effect of silage covers type and lime milk spraying on fodder beet storage. Sugar Beet Journal, 40(1), 122-109. (In Persian). https://doi.org/10.22092/JSB.2025.366088.1361

Bodas, R., Giraldez, F, J., López, S., Rodŕıguez, A. M., & Mantecon, A. B. (2007). Inclusion of sugar beet pulp in cereal-based diets for fattening lambs. Small Ruminant Research, 7, 153-164.

Chegeni, A. R., Sadeghi Shoa, M., Yarahmadi, B., & Aghashahi, A.R. (2024). The effect of adding three types of woody material on silage properties of fodder beet. Journal of Sugar Beet, 40 (2), 224-211 (In Persian). https://doi.org/10.22092/jsb.2025.367605.1377

Chegeni, A.R., Yarahmadi, B., Shahvardi, M., Mohammadisaei, M., Beiranvand, M.H., Aghashahi, A.R., Fazaeli, H., & Kazemi Zadeh, L. (2023). Study of the effect of fodder beet on performance, carcass traits, and blood parameters of fattening male lambs. Animal Production, 25 (1), 59-69. (In Persian).

El-Naby, Z.M.A., Wafaa, W.M.S., Sallam, A.M., El-Nahrawy, S.M., & Abdel Ghawad, M.F. (2014). Evaluation of seven fodder beet genotypes under different Egyptian ecological conditions using regression, cluster models and variance measures of stability. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 3(4), 1086-1102.

Fazaeli, H. (2023). Complete feed silage, a new technology in animal nutrition management. Publications of the Agricultural Research, Education and Extension Organization, Deputy for Agricultural Education and Extension, Agricultural Education Publishing Office. Second edition (In Persian).

Gholami, H., Abbasi, I., Fazaeli, H., Mirhadi, S.A., Rezayazdi, K., Rezaei, M., Zahedifar, M., Gerami, A., Teimournejad, N., & Babaei, M. (2017). Tables of Nutrient Compositions of Iranian Animal Feeds. Ministry of Agricultural Jihad. Agricultural Research, Education and Extension Organization, Animal Science Research Institute of the Country. 86 p. (In Persian).

Haghighi, P., Habibi, D., Mozaffari, H., Sani, B., & Sadeghi Shoa, M. (2019). Study of the effect of foliar spraying of methanol and amino acid glycine on yield and some physiological traits in different fodder beet cultivars. Sugar Beet Journal, 36, (2), 201-186. (In Persian). https://doi.org/10.22092/jsb.2021.352370.1257

Kaisar Rahman, M.D., Islam, S., Ferdous, J., Helal Uddin, M.D., Belal Hossain, M., Mahmudul Hassan, M., & Islam, A. (2018). Determination of hematological and serum biochemical reference values for indigenous sheep (Ovies aries) in Dhaka and Chittagong Districts of Bangladesh. Veterinary World, EISSN:2231-0916, 1089-1093. https://doi.org/10.14202/vetworld.2018.1089-1093

Kaneko, J.J. (1989). Clinical biochemistry of domestic animals, 14^thEdition. Academic Press, New York.

Karimi, A., Abarghoi, M.J., Solhjoo, A., Irzadi, G.A., & Bazrafshan, M.R. (2021). The effect of using different levels of fodder beet silage in the diet on the performance and carcass characteristics of blue-bred Shiraz fattening lambs. Animal Production Research, 12(33), 81-74 (In Persian). https://doi:1052547/rap.12.33.7420.1001.1.22518622.1400.12.33.3.8

Khodaverdi, R., Fathi Nasari, M.H., Fazaeli, H., & Farhangfar, S.H. (2024). Evaluation of silage properties and nutritional value of mixed feed silage based on fodder beet and its feeding effect on the performance of Afshar male lambs. Animal Production, 26(2), 152-165. (In Persian). https://doi.org/10.22059/jap.2024.367029.623765

Menke, K.H., & Steingass, Y.H. (1987). Estimation of the energetic feed value obtained from chemical analysis and in vitro gas production using rumen fluid. Animal Research and Development, 28, 7-12.

Movahedi, B., Foroozandeh, A.D., & Shakeri, P. (2017). Effects of different forage sources as a free-choice provision on the performance, nutrient digestibility, selected blood metabolites and structural growth of Holstein dairy calves. Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 101, 293-301.

Nikbakhti, M., Yousef-Elahi, M., Fazaeli, H., Chashni-Del, Y., Dehghani, M.R., & Shojaian, K. (2024). The effect of consuming complete feed silage based on barley or triticale on performance, blood parameters and carcass characteristics of male lambs of the Zel breed. Journal of Animal Sciences (Pajouhesh and Sazandegi), 143, 114-99. (In Persian). https://doi.org/10.22092/asj.2023.363125.2333

NRC. (2007). Nutrient requirements of small ruminants: Sheep, Goats, Cervide, and New World Camelids. National Academy of Science. Washington, D. C. USA.

Papi, N., & Mostafa-Tehrani, A. (2017). The effect of different levels of dietary concentrate on growth performance, feed intake and carcass tissue composition of fattening male Chall lambs. Journal of Research in Ruminants,5(2), 59-70. (In Persian). https://doi.org/10.22069/EJRR.2017.13361.1556

Papi, n., Fazaeli, H., & Alimohammadi, S.J. (2022). Use of total mixed ration citrus pulp silage as a new feeding strategy for growing lambs. Journal of Agriculture and Rural development in the Tropics and subtropics, 123(1), 251-258.

SAS. (2002). Statistical Analysis Systems/SAS, STAT User's guide Statistics. Version 9.4. Cary, Institute: USA.

Shakeri, P., Fazaeli, H., Aghashahi, A.R., & Shakeri, A.A. (2021). Effects of using complete feed silage based on fodder beet on performance, digestibility and blood parameters of fattening lambs. Research in Ruminants, 9(4), 101-98. (In Persian). https://doi.org/10.22069/ejrr.2022.19726.1823

Shakeri, P., Fazaeli, H., Aghashahi, A.R., Safaei, A.R., & Shakeri, A.A. (2022). The effect of using complete feed silage based on forage corn in feeding fattening lambs. Animal Production Research, 36, 95-88. (In Persian). https://doi.org/10.52547/rap.13.36.8820.1001.1.22518622.1401.13.36.19.7

Van Keulen, J.B., & Young, A. (1977). Evaluation of acid-insoluble ash as a natural marker in ruminant digestibility studies. Journal of Dairy Science, 44, 282-287.

Van Soest, P.J., Robertson, J.D., & Lewis, B.A. (1991). Methods for dietary fiber. Neutral detergent fiber and non-starch polysaccharide in relation to animal nutrition. Journal of Dairy Science, 74, 3583-3597.

مقایسۀ سیلاژ خوراک کامل بر پایه چغندرعلوفه‌ای و تریتیکاله بر عملکرد بره‌های نر پرواری

مراجع

مراجع

References

دوره 28، شماره 1فروردین 1405صفحه 27-40

دوره 28، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 27-40