نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• نادر پاپی ¹
• سیدجواد علیمحمدی جلودار ²
• رسول بابازاده لهی ³

¹ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات علوم دامی ایران، کرج

² 2. کارشناس ارشد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، ایستگاه ملی تحقیقات گاودشت، بابل، ایران.

³ 3. کارشناس ارشد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، ایستگاه ملی تحقیقات گاودشت، بابل، ایران.

چکیده

محدودیت منابع تأمین کنندۀ خوراک دام کشور از یک‌سو و روند افزایشی جمعیت انسانی و نیاز غذایی آنها از سوی دیگر، موجب شده‌است کشت محصولات علوفه‌ای مرسوم مانند یونجه و ذرت‌، نیاز غذایی دام‌های کشور را به طور کامل تأمین نکند. این موضوع سبب شده‌است کارشناسان و متولیان امور دامپروری برای جبران کسری علوفۀ مورد نیاز دام کشور، به فکر محصولات جایگزین باشند. از این‌رو بقایای محصولات کشاورزی و دامی و همچنین کشت محصولات علوفه‌ای غیرمرسوم، در تغذیه دام به‌ویژه نشخوارکنندگان مورد توجه خاص قرار گرفته‌است. یکی از این نوع گیاهان که در سال‌های اخیر توجه کارشناسان تغذیه دام را به خود جلب نموده‌است، چغندرعلوفه‌ای می‌باشد که به دلیل تولید چشمگیر محصول، سهولت کشت، مقاومت نسبی به خشکی، عملکرد اقتصادی در شرایط کم آبی و خشکسالی، و خوشخوراکی در تغذیه دام، می‌تواند به عنوان گزینۀ مناسبی، جایگزین بخشی از علوفۀ جیرۀ نشخوارکنندگان شود. بنابراین آزمایش حاضر با هدف مقایسۀ سیلاژ خوراک کامل حاوی چغندرعلوفه‌ای با سیلاژ خوراک کامل حاوی تریتیکاله بر عملکرد پروار، گوارش‌پذیری مواد مغذی و فراسنجه‌های خون بره‌های نر انجام شد.

روش پژوهش: ابتدا با استفاده از جداول احتیاجات غذایی نشخوارکنندگان کوچک و با توجه به نیاز غذایی بره‌های نر در حال رشد، دو فرمول جیرۀ غذایی بر پایۀ چغندرعلوفه‌ای و قصیل تریتیکاله با انرژی قابل‌سوخت و ساز و پروتئین خام مشابه شامل: جیرۀ 1؛ سیلاژ خوراک کامل بر پایه چغندرعلوفه‌ای شامل برگ و غده (چغندرعلوفه‌ای) و جیرۀ 2؛ سیلاژ خوراک کامل بر پایه قصیل تریتیکاله (تریتیکاله) تهیه شد. سپس بر اساس فرمول‌ها، تمامی مواد تشکیل دهندۀ آنها شامل بخش علوفه‌ای و کنسانتره با هم مخلوط شده و با ماشین‌های مخصوص سیلوهای بسته‌بندی‌شده، در مقیاس 100 تنی سیلو گردید. از تعداد 24 رأس برۀ نر زل شیرگیری شدۀ سه تا چهار ماهه با میانگین وزن بدن 7/2 ± 7/18 کیلوگرم، استفاده شد. بره‌ها به طور تصادفی به دو گروه 12 رأسی تقسیم شده و هر یک از جیره‌ها به قید قرعه به یک گروه از دام‌ها اختصاص داده ‌شدند. هر گروه 12 رأسی از دام‌ها به قید قرعه به چهار تکرار (هر تکرار شامل سه رأس) تقسیم شد. بره‌ها روزانه دو نوبت، در ساعات 08:00 و 16:00 با جیره‌های آزمایشی تا حد اشتها تغذیه شدند. در طول دورۀ انجام آزمایش که 90 روز بود، خوراک مصرفی به صورت روزانه و تغییرات وزن زنده دام‌ها هر ماه یکبار، اندازه‌گیری شد و اطلاعات آنها ثبت گردید. گوارش‌پذیری مواد مغذی جیره‌ها با روش جمع‌آوری مدفوع برآورد گردید و فراسنجه‌های خونی با استفاده از کیت‌های آزمایشگاهی اندازه‌گیری شد.

یافته‌ها: اگرچه بره‌های تغذیه شده با جیرۀ چغندرعلوفه‌ای افزایش وزن روزانۀ بیشتری (143 گرم) نسبت به بره‌های تغذیه شده با جیرۀ تریتیکاله (132) داشتند، اما اختلاف آماری معنی‌داری بین آنها مشاهده نشد. مادۀ خشک مصرفی روزانه در بره‌های تغذیه شده با جیرۀ چغندرعلوفه‌ای (949 گرم) به طور معنی‌داری بیشتر از بره‌های تغذیه شده با جیرۀ تریتیکاله (917 گرم) بود (05/0p<). اختلاف آماری معنی‌داری بین ضریب تبدیل خوراک دو گروه مشاهده نشد. گوارش‌پذیری مادۀ خشک، مادۀ آلی و الیاف نامحلول در شویندۀ خنثی جیرۀ چغندرعلوفه‌ای به طور معنی‌داری بیشتر از جیرۀ تریتیکاله بود (05/0p<). غلظت فراسنجه‌های تری‌گلیسرید و کلسترول سرم خون بره‌های تغذیه شده با جیرۀ چغندرعلوفه‌ای به طور معنی‌داری بیشتر از بره‌های تغذیه شده با جیرۀ تریتیکاله بود (05/0p<)، اما بین سایر فراسنجه‌های سرم خون دو گروه اختلاف آماری معنی‌داری مشاهده نشد.

نتیجه‌گیری: در مجموع با توجه به مزیت نسبی چغندرعلوفه‌ای، می‌توان توصیه نمود که سیلاژ خوراک کامل حاوی چغندرعلوفه‌ای (نوع جدیدی از شکل فیزیکی جیره)، می تواند به عنوان یک فناوری نوین در تغذیه بره‌های نر پرواری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

• چغندرعلوفه‌ای
• سیلاژ خوراک کامل
• عملکرد پروار
• گوارش‌پذیری

عنوان مقاله [English]

Comparison of complete feed silage based on fodder beet and triticale on the fattening performance of male lambs

نویسندگان [English]

• nader papi ¹
• Seyed Javad Alimohamdi jelodar ²
• Rasoul Babazadeh Lehi ³

¹ Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Animal Science Research Institute of Iran

² 2. Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Animal Sciences Research Institute of Iran, Gavdasht Station, Babol. Iran.

³ Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Animal Sciences Research Institute of Iran, Gavdasht Station, Babol. Iran.

چکیده [English]

Limited availability of conventional livestock feed resources in Iran, along with the growing human population and its food demands, has made it difficult to fully meet the nutritional requirements of the national herd using traditional forage crops such as alfalfa and corn. Consequently, experts and livestock authorities have explored alternative options, including the use of agricultural and livestock residues and the cultivation of unconventional forage crops. Among these alternatives, fodder beet has attracted considerable attention in recent years due to its high biomass yield, ease of cultivation, relative drought tolerance, cost-effectiveness under water-limited conditions, and high palatability. This study aimed to compare the effects of total mixed ration silage (TMRS) based on fodder beet with that based on triticale forage on growth performance, nutrient digestibility, and blood parameters in male lambs.

Methods:

Based on nutrient requirements of small ruminants (NRC, 2007), two isonitrogenous and isoenergetic diets were formulated: 1. Fodder beet TMRS, containing leaves and roots; 2. Triticale TMRS, made from whole crop triticale forage. All ingredients, including forage and concentrate portions, were thoroughly mixed and ensiled in 100-ton plastic-wrapped bunker silos using specialized machinery. Twenty-four male Zel lambs (3–4 months old; average body weight 18.7 ± 2.7 kg) were randomly allocated into two equal groups (n=12). Each group was subdivided into four replicates (3 lambs per replicate) and assigned one of the experimental diets. The feeding trial lasted 90 days, during which lambs were fed ad libitum twice daily (08:00 and 16:00). Feed intake was recorded daily, and body weight was measured monthly. Digestibility was estimated via fecal collection, and blood parameters were analyzed using commercial biochemical kits.

Results:

Although lambs fed the fodder beet-based silage showed higher average daily gain (143 g) than those fed triticale-based silage (132 g), the difference was not statistically significant. However, dry matter intake was significantly higher in the fodder beet group (949 g/day vs. 917 g/day; p<0.05). No significant difference was observed in the feed conversion ratio between two groups. Digestibility of dry matter, organic matter, and NDF was significantly higher in the fodder beet group (p<0.05). Additionally, blood concentrations of triglycerides and cholesterol were significantly greater in the fodder beet-fed lambs compared to the triticale group (p<0.05), but no significant difference was observed in the other blood concentrations between two groups.

Conclusion:

Overall, considering the nutritional and agronomic advantage of fodder beet, it-based TMRS can be recommended (as a new physical form of ration) as an innovative and efficient feeding strategy for finishing male lambs.

کلیدواژه‌ها [English]

• Fodder beet
• Complete feed silage
• Growth performance
• digestibility