نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حسن عزیزآبادی ¹
• سیدمحمد حسینی ²
• محمدحسن فتحی نسری ³
• زهرا تهامی ⁴
• محمدباقر منتظرتربتی ⁵

¹ نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: Hassan.azizabadi@birjand.ac.ir

² گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: shosseini@birjand.ac.ir

³ گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: hfathi@birjand.ac.ir

⁴ مرکز تحقیقات کشاورزی، خراسان رضوی، ایران. رایانامه: Tahami6690@yahoo.com

⁵ گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: montazer.torbati@birjand.ac.ir

چکیده

هدف: صنعت پرورش طیور به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های تأمین پروتئین حیوانی، همواره در جستجوی منابع خوراکی جدید، در دسترس و مقرون‌به‌صرفه جهت بهبود عملکرد رشد، کیفیت لاشه و سلامت پرندگان است. استفاده از محصولات فرعی صنایع غذایی، همچون پودر آب‌پنیر (منبع پروتئین) و گلوتن ذرت (منبع پروتئین و انرژی)، می‌تواند راه‌کاری مؤثر برای کاهش هزینه‌های تغذیه و بهبود سلامت دستگاه گوارش طیور محسوب شود. با توجه به نقش مهم سلامت دستگاه گوارش در رشد و کارایی جوجه‌های گوشتی، ارزیابی تأثیر ترکیبی این دو منبع خوراکی (پودر آب‌پنیر و گلوتن ذرت) در جیره مرغ گوشتی، یک تصمیم تغذیه‌ای مبتنی بر منطق علمی و اقتصادی است که هدف آن بهینه‌سازی عملکرد رشد، ترکیب اسیدآمینه‌ای ضروری جیره، تکمیل ارزش بیولوژیکی پروتئین مصرفی (جذب بالاتر در بدن)، بهبود کیفیت استخوان از طریق افزایش مواد معدنی آن و افزایش غلظت مواد‌ معدنی خون می‌باشد. ترکیب این دو، می‌تواند یک جیره متعادل با انرژی و پروتئین کافی و با کیفیت فراهم کند. بر همین اساس، هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر سطوح مختلف پودر آب‌پنیر و گلوتن ذرت بر عملکرد رشد، ویژگی‌های استخوان درشت‌نی و غلظت مواد معدنی سرم‌خون جوجه­های گوشتی سویه آرین بود.
روش پژوهش: آزمایشی با استفاده از 585 قطعه جوجه نر یک‌روزه  سویه آرین، در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌صورت فاکتوریل 3×3 با استفاده از نُه تیمار، پنج تکرار و 13 قطعه جوجه در هر تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- سطح صفر درصد پودر آب‌پنیر و گلوتن ذرت (تیمار شاهد)، 2- سطح سه درصد پودر آب‌پنیر، 3- سطح شش درصد پودر آب‌پنیر، 4- سطح سه درصد گلوتن ذرت، 5- سطح شش درصد گلوتن ذرت، 6- سطح سه درصد پودر آب‌پنیر و سه درصد گلوتن ذرت، 7- سطح سه درصد پودر آب‌پنیر و شش درصد گلوتن ذرت، 8- سطح شش درصد پودر آب‌پنیر و سه درصد گلوتن ذرت، 9- سطح شش درصد پودر آب‌پنیر و شش درصد گلوتن ذرت. صفات عملکردی شامل مصرف خوراک، افزایش وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک، به‌صورت دوره‌ای اندازه­گیری شد و ویژگی­های استخوان درشت‌نی شامل درصد خاکستر، کلسیم، فسفر، منیزیوم، طول، وزن و عرض آن و هم‌چنین غلظت مواد معدنی سرم خون در 45 روزگی مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه آماری داده‌ها توسط نرم‌افزار SAS انجام شد.
یافته ها: جوجه‌هایی که شش درصد پودر آب‌پنیر دریافت کردند به‌طور معنی‌داری بالاترین میانگین وزن بدن و مصرف خوراک را نسبت به جیره­های فاقد پودر آب‌پنیر داشتند (05/0P<). هم‌چنین سطح شش درصد گلوتن ذرت به‌طور معنی‌داری کم‌ترین میانگین وزن بدن و بیش‌ترین ضریب‌تبدیل خوراک را نشان داد (05/0P<). اثرات متقابل بین این دو ماده خوراکی بر میانگین وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک معنی‌دار نبود. بررسی اثرات متقابل سطوح مختلف پودر آب‌پنیر و گلوتن ذرت در مقایسه با تیمار شاهد، به‌طور معنی‌داری، منجر به افزایش میزان خاکستر، کلسیم و فسفر استخوان درشت‌نی شد (05/0P<). سطوح مختلف پودر آب‌پنیر و گلوتن ذرت تأثیر معنی­داری بر غلظت کلسیم، فسفر، منیزیم و آهن سرم خون نداشت.
نتیجه‌گیری: براساس یافته‌های به‌دست‌آمده، ترکیب بهینه شش درصد پودر آب‌پنیر و سه درصد گلوتن ذرت، عملکرد مطلوب‌تری در بهبود صفات رشد و ویژگی‌های استخوان درشت‌نی جوجه‌های گوشتی سویه آرین نشان دادند که با افزایش تراکم مواد معدنی استخوان، به‌ویژه کلسیم و فسفر، موجب بهبود کیفیت استخوان و در نهایت ارتقای عملکرد پرنده گردید. بنابراین، می‌توان این سطوح را به‌عنوان سطوح مناسب و بهینه، جهت استفاده در جیره‌ غذایی جوجه‌های گوشتی آرین پیشنهاد نمود.

کلیدواژه‌ها

• استخوان درشت‌نی
• پودر آب‌پنیر
• جوجه گوشتی
• سویه آرین
• گلوتن ذرت

عنوان مقاله [English]

Effect of different levels of whey powder and corn gluten on growth performance, tibia bone characteristics and blood mineral concentrations of Arian broiler chickens

نویسندگان [English]

• Hasan Azizabadi ¹
• seyedmohammad hosseini ²
• Mohammadhasan Fathi Nasari ³
• Zahra Tahami ⁴
• Mohammadbagher Montazer torbati ⁵

¹ Corresponding Author, Department of Animal Science, Faculty of agriculture, University of Birjand, Birjand, Iran. E-mail: Hassan.azizabadi@birjand.ac.ir

² Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, University of Birjand, Birjand, Iran. E-mail: shosseini@birjand.ac.ir

³ Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, University of Birjand, Birjand, Iran. E-mail: hfathi@birjand.ac.ir

⁴ Expert of Agricultural Research Center, Khorasan Razavi, Iran. E-mail: Tahami6690@yahoo.com

⁵ Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, University of Birjand, Birjand, Iran. E-mail: montazer.torbati@birjand.ac.ir

چکیده [English]

Objective: he poultry industry, as a major contributor to animal protein production, continually seeks novel, accessible, and cost-effective feed resources to enhance growth performance, carcass quality, and bird health. The use of food industry by-products, such as whey powder as a protein source and corn gluten as a source of both protein and energy, represents a practical strategy to reduce feed costs while potentially improving gastrointestinal health in poultry. Given the pivotal role of gastrointestinal health in nutrient utilization, growth, and feed efficiency of broiler chickens, evaluating the combined inclusion of whey powder and corn gluten in broiler diets is both scientifically and economically justified. This dietary approach may optimize growth performance, improve the essential amino acid profile, enhance the biological value of dietary protein through greater nutrient absorption, and promote bone quality by increasing mineral deposition. Moreover, the combination of these ingredients may provide a nutritionally balanced diet with adequate energy and high-quality protein. Therefore, the objective of the present study was to investigate the effects of different inclusion levels of whey powder and corn gluten on growth performance, tibia bone characteristics, and serum mineral concentrations in Arian broiler chickens.
Method: An experiment was conducted using 585 one-day-old male Arian broiler chicks arranged in a completely randomized design with a 3×3 factorial structure. The experiment consisted of nine dietary treatments with five replicates per treatment and 13 chicks per replicate. The dietary treatments included: (1) 0% whey powder + 0% corn gluten (control), (2) 3% whey powder, (3) 6% whey powder, (4) 3% corn gluten, (5) 6% corn gluten, (6) 3% whey powder + 3% corn gluten, (7) 3% whey powder + 6% corn gluten, (8) 6% whey powder + 3% corn gluten, and (9) 6% whey powder + 6% corn gluten. Growth performance parameters, including feed intake, body weight gain, and feed conversion ratio, were recorded periodically throughout the experiment. Tibia bone characteristics—namely ash content, calcium, phosphorus, magnesium concentrations, length, weight, and width—as well as serum mineral concentrations, were determined at 45 days of age. Data were analyzed using SAS software.
Results: Chicks receiving diets containing 6% whey powder exhibited significantly higher average body weight and feed intake compared with those fed diets without whey powder (P<0.05). In contrast, inclusion of corn gluten at the 6% level resulted in the lowest average body weight and the highest feed conversion ratio (P<0.05). No significant interaction effects between whey powder and corn gluten were observed for average body weight or feed conversion ratio. However, interaction effects between different levels of whey powder and corn gluten, compared with the control treatment, significantly increased tibia bone ash, calcium, and phosphorus contents (P<0.05). In contrast, varying levels of whey powder and corn gluten did not significantly affect serum concentrations of calcium, phosphorus, magnesium, or iron.
Conclusions: Based on the results of the present study, the combination of 6% whey powder and 3% corn gluten demonstrated consistently better outcomes with respect to growth performance and tibia bone characteristics in Arian broiler chickens. These inclusion levels were associated with increased tibia mineralization, particularly calcium and phosphorus deposition, which contributed to improved bone quality. Although these findings provide consistent evidence supporting the potential benefits of this dietary combination, they are specific to the Arian broiler strain and the conditions of the present experiment. Therefore, the inclusion of 6% whey powder and 3% corn gluten may be considered a suitable dietary strategy for Arian broiler chickens, warranting further validation under different production conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

• Arian strain
• Broiler chickens
• Corn gluten
• Tibia bone
• Whey powder