تولیدات دامی

اثر استفاده از نانوذرات مس و عصاره اتانولی بره‌موم بر عملکرد رشد، گوارش‌پذیری مواد‌ مغذی و خصوصیات لاشه جوجه‌های‌ گوشتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سیده فاطمه موسوی 1
محمدرضا رضوانی 2
محمد جواد آگاه 3
علی داد بوستانی 4
محمد دادپسند 5

1 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: fatememo6895@gmail.com

2 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: rezvani@shirazu.ac.ir

3 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران. رایانامه: m.agah@areeo.ac.ir

4 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران. رایانامه: a.boostani@areeo.ac.ir

5 بخش گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رایانامه: dadpasand@shirazu.ac.ir

https://doi.org/10.22059/jap.2025.383877.623819
چکیده
هدف: صنعت پرندگان اهلی نقش مهمی در تأمین پروتئین غذایی و کاهش معضل کمبود غذا در جهان دارد. سلامت محصولات و کاهش آسیب به محیط زیست از اهداف اصلی در تولید این فرآورده‌ها محسوب می‌شود. در گذشته، آنتی‌بیوتیک‌ها برای افزایش رشد و پیشگیری از بیماری‌ها در طیور استفاده می‌شدند، اما به‌دلیل بروز مقاومت‌های میکروبی و تهدید سلامت انسان، استفاده از آن‌ها محدود شده است. حذف تدریجی این ترکیبات موجب بازگشت برخی بیماری‌های عفونی و بروز خسارت‌های اقتصادی شده، از این‌رو، توجه به جایگزین‌های طبیعی افزایش یافته است. در این میان، تنظیم‌کننده‌های ایمنی خوراکی به‌عنوان راه‌کاری مؤثر برای بهبود عملکرد و سلامت طیور مورد توجه قرار گرفته‌اند. ترکیباتی مانند نانومس و بره‌موم از جمله مواد طبیعی هستند که به‌عنوان محرک رشد و تقویت‌کننده سیستم ایمنی معرفی شده‌اند.
روش پژوهش: در این آزمایش از 240 قطعه جوجه گوشتی سویه راس 308، در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار و چهار تکرار استفاده شد. تیمارهای آزمایشی شامل جیره‌ شاهد، 05/0 درصد آنتی‌بیوتیک اکسی‌تتراسایکلین، 100 میلی‌گرم در کیلوگرم مس، 125 میلی‌گرم در کیلوگرم بره‌موم و استفاده هم‌زمان از 100 میلی‌گرم در کیلوگرم مس و 125 میلی‌گرم در کیلوگرم بره‌موم بود. داده‌های آزمایش با نرم‌افزار SAS (نسخه 4/9) و آنالیز واریانس یک‌طرفه واکاوی آماری شدند و میانگین حداقل مربعات تیمارها در سطح معنی‌داری پنج درصد بررسی شدند.
نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از بره‌موم، تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد رشد، گوارش‌پذیری مواد مغذی و برخی پارامترهای فیزیولوژیکی جوجه‌های گوشتی داشت. در دوره پایانی و کل دوره، پرندگان در تیمارهای حاوی نانومس و نانومس+ بره‌موم نسبت به گروه شاهد به‌طور معنی‌داری خوراک کم‌تری مصرف کردند. از نظر افزایش وزن در کل دوره، تیمار آنتی‌بیوتیک عملکرد بهتری نسبت به گروه شاهد داشت و تیمار بره موم با تیمار آنتی‌بیوتیک از این نظر عملکرد یکسانی داشتند. با این‌حال، تفاوت معنی‌داری در ضریب تبدیل خوراک بین تیمارها مشاهده نشد. در زمینه گوارش‌پذیری، تیمارهای شاهد و بره‌موم بالاترین میزان جذب پروتئین خام و خاکستر را داشتند، درحالی‌که استفاده از نانومس، به‌ویژه همراه با بره‌موم، باعث کاهش گوارش‌پذیری شد که می‌تواند به اثرات منفی نانومس بر عملکرد روده مرتبط باشد. با وجود برخی شواهد مثبت در مطالعات دیگر درباره تأثیرات نانومس بر سنتز پروتئین، به‌نظر می‌رسد این اثرات به‌شدت به دوز و شرایط پرورش بستگی دارد. هم‌چنین بره‌موم با داشتن آنزیم‌ها و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی ممکن است در بهبود گوارش‌پذیری نقش داشته باشد. در خصوص صفات لاشه، تفاوت معنی‌داری بین تیمارها در وزن نسبی اندام‌های داخلی مشاهده نشد که بیانگر بی‌خطری نسبی استفاده از این افزودنی‌ها در سطح موردمطالعه است.
نتیجه­گیری: با توجه به بهبود گوارش‌پذیری پروتئین و خاکستر توسط عصاره اتانولی بره‌موم و عملکرد وزنی یکسان تیمار عصاره اتانولی بره‌موم با اکسی‌تتراسایکلین، می‌توان از آن به­عنوان جایگزینی برای آنتی‌بیوتیک‌ استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

بره‌موم
جوجه گوشتی راس
عملکرد
گوارش‌پذیری
نانومس

عنوان مقاله English

The effect of copper nanoparticles and ethanolic extract on growth performance, nutrient digestibility and carcass characteristics in broilers

نویسندگان English

Seyedeh Fatemeh Mousavi 1
Mohammad Reza Rezvani 2
Mohammad Javad Agah 3
Alidad Boostani 4
Mohammad Dadpasand 5
1 Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran. E-mail: fatememo6895@gmail.com
2 Corresponding Author, Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran. E-mail: rezvani@shirazu.ac.ir
3 Department of Animal Science Research, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran. E-mail: m.agah@areeo.ac.ir
4 Department of Animal Science Research, Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Shiraz, Iran. E-mail: a.boostani@areeo.ac.ir
5 Department of Animal Science, Faculty of Agriculture, Shiraz University, Shiraz, Iran. E-mail: dadpasand@shirazu.ac.ir
چکیده English

Objective: The poultry industry plays a vital role in providing high-quality dietary protein and addressing global food shortages. Ensuring the safety of poultry products for human consumption while minimizing environmental impact has become a key priority in modern production systems. In the past, antibiotics were widely used to enhance growth performance and prevent diseases in poultry. However, concerns over the development of antibiotic-resistant pathogens and the associated risks to public health have led to increasing restrictions on their use. The reduction or withdrawal of antibiotic use has, in some cases, contributed to the resurgence of infectious diseases and economic losses within the poultry sector. Consequently, there has been growing interest in natural alternatives that can support health and productivity. Among these alternatives, dietary immunomodulators have emerged as promising candidates. Substances such as nano-copper and propolis are recognized for their potential to act as natural growth promoters and immune enhancers in poultry production systems-
Methods: In this research, 240 chickens of Ross 308 strain were used with five treatments and four replicates in a completely randomized design. The experimental treatments included the control diet, 0.05% Oxytetracycline antibiotic, 100 mg/kg Nano-copper, 125 mg/kg Propolis, and the simultaneous use of 100 mg/kg Nano-copper and 125 mg/kg Propolis. The experimental data were statistically analyzed using SAS software (version 9.4) and one-way analysis of variance, and the least squares mean of the treatments was examined at a significance level of five percent.
Results: The findings of this study demonstrated that the use of propolis had significant effects on growth performance, nutrient digestibility, and certain physiological parameters of broiler chickens. During the finisher phase and over the entire rearing period, birds receiving diets supplemented with nano-copper or a combination of nano-copper and propolis consumed significantly less feed than the control group. In terms of body weight gain over the entire period, the antibiotic-supplemented group showed superior performance relative to the control group, while the propolis-treated group exhibited similar results to the antibiotic group. However, no significant differences were observed among the treatments in terms of feed conversion ratio. In terms of digestibility, the control and propolis treatments had the highest apparent digestibility of crude protein and ash. However, nano-copper supplementation, especially in combination with propolis, resulted in reduced nutrient digestibility, which may be attributed to the potential negative effects of nano-copper on intestinal function. Although some previous studies have reported positive impacts of nano-copper on protein synthesis, these effects appear to be highly dose-dependent and influenced by environmental and management conditions. Additionally, the presence of enzymes and antioxidant compounds in propolis may contribute to improved digestibility. Regarding carcass traits, no significant difference was observed among treatments in the relative weight of internal organs, indicating the relative safety of these additives at the inclusion levels used in this study.
Conclusions: Considering the improvement of protein and ash digestibility by ethanolic extract of Propolis and the lack of significant difference in performance with Oxytetracycline, this supplement can be used as an alternative to antibiotics.

کلیدواژه‌ها English

Digestibility
Nanocopper
Performance
Propolis
Ross broiler
Reference
Al-Jebory, H. H., & Ibrahim, M. K. (2021). Effect of Adding Bee Propolis to Diet on Productive Performance of Broiler Chickens.    Indian Journal of Ecology, 48(15), 203-207.
Aminullah, N., Prabhu, T. M., Naik, J., Suresh, B. N., & Indresh, H. C. (2021). Performance of Swarnadhara breeder hens supplemented with reduced levels of different copper forms. Veterinary World, 14(5), 1371-1379.
Attia, Y. A., Abd Al-Hamid, A. E., Ibrahim, M. S., Al-Harthi, M. A., Bovera, F., & Elnaggar, A. S. (2014). Productive performance, biochemical and hematological traits of broiler chickens supplemented with propolis, bee pollen, and mannan oligosaccharides continuously or intermittently. Livestock Science, 164(1), 87-95.
Babaei, S., Rahimi, S., Torshizi, M. A. K., Tahmasebi, G., & Miran, S. N. K. (2016). Effects of propolis, royal jelly, honey and bee pollen on growth performance and immune system of Japanese quails. In Veterinary Research Forum, 7(1), 13-20.
Chegini, S., Kiani, A., Parizadian Kavan, B., & Rokni, H. (2019). Effects of propolis and stocking density on growth performance, nutrient digestibility, and immune system of heat-stressed broilers. Italian Journal of Animal Science, 18(1), 868-876.
Cheng, S., Mao, H., Ruan, Y., Wu, C., Xu, Z., Hu, G., ... & Liu, P. (2020). Copper changes intestinal microbiota of the cecum and rectum in female mice by 16S rRNA gene sequencing. Biological Trace Element Research, 193(2), 445-455.
Daneshmand, A., Sadeghi, G. H., Karimi, A., Vaziry, A., & Ibrahim, S. A. (2015). Evaluating complementary effects of ethanol extract of propolis with the probiotic on growth performance, immune response and serum metabolites in male broiler chickens. Livestock Science, 178(1), 195–201.
Daylami, M. K., Tabrizi, H. M., & Ankasi, M. R. (2022). The effect of three different sources of copper on the ileal digestibility of nutrients, biochemical indices of blood, liver and bone minerals in Ross 308 broiler chickens. Animal Environment Journal, 14(1), 113-120.
Diaz-Sanchez, S., D’Souza, D., Biswas, D., & Hanning, I. (2015). Botanical alternatives to antibiotics for use in organic poultry production. Poultry Science, 94(6), 1419-1430.
El-Attrouny, M. M., Okasha, H. M., & El-Gendy, G. (2022). Effect of Different Dietary Copper Forms and Levels on Carcass Characteristics and Meat Quality Traits of Broilers Chickens. Annals of Agricultural Science, Moshtohor, 60(4), 1091-1102.
El-Kazaz, S. E., & Hafez, M. H. (2020). Evaluation of copper nanoparticles and copper sulfate effect on immune status, behavior, and productive performance of broilers. Journal of Advanced Veterinary and Animal Research, 7(1), 16-25.
El-Sabrout, K., Dantas, M. R. T., & Souza-Junior, J. B. F. (2023). Herbal and bee products as nutraceuticals for improving poultry health and production. World's Poultry Science Journal, 79(2), 223-242.
Gonzales-Eguia, A., Fu, C. M., Lu, F. Y., & Lien, T.  F. (2009). Effects of nanocopper on copper availability and nutrients digestibility, growth performance and serum traits of piglets. Livestock Science, 126(1-3), 122-129.
Hascik, P., Garlik, J., Elimam, I. O. E., Kacaniova, M., Pochop, J., Bobko, M., ... & Benczova, E. (2021). Sensory quality of poultry meat after propolis application. Journal of Microbiology, Biotechnology and Food Sciences, 1(2), 172-186.
Hassan, H. A., Arafat, A. R., Farroh, K. Y., Bahnas, M. S., El-Wardany, I., & Elnesr, S. S. (2021). Effect of in ovo copper injection on body weight, immune response, blood biochemistry and carcass traits of broiler chicks at 35 days of age. Animal Biotechnology, 1-8.
Jorhem, L., Cumont, G. A., Dypdahl, H. P., Gadd, K., Havre, G. N., Julshamn, K., Kåverud, K., Lind, B., Loimaranta, J., Merseburg, M., Olsson, A., Piepponen, S., Sundström, B., Uppstad, B. J., Waaler, T., & Winnerstam, L. (2000). Determination of metals in foods by atomic absorption spectrometry after dry ashing: NMKL1 collaborative study. Journal of AOAC International, 83(5), 1204-1211.
Kumar, S., Ciraci, C., Redmond, S. B., Chuammitri, P., Andreasen, C. B., Palic, D., & Lamont, S. J. (2011). Immune response gene expression in spleens of diverse chicken lines fed dietary immunomodulators. Poultry Science, 90(5), 1009-1013.
Lee, J., Hosseindoust, A., Kim, M., Kim, K., Kim, T., Moturi, J., & Chae, B. (2021). Effects of hot-melt extruded nano-copper on the Cu bioavailability and growth of broiler chickens. Journal of Animal Science and Technology, 63(2), 295-304.
Lee, I. C., Ko, J. W., Park, S. H., Lim, J. O., Shin, I. S., Moon, C., ... & Kim, J. C. (2016). Comparative toxicity and biodistribution of copper nanoparticles and cupric ions in rats. International Journal of Nanomedicine, 11, 2883-2900.
Miles, R. D., Okeefe, S. F., Henry, P. R., Ammerman, C. B., & Luo, X. G. (1998). The effect of dietary supplementation with copper sulfate or tribasic copper chloride on broiler performance, relative copper bioavailability, and dietary prooxidant activity. Poultry Science, 77(3), 416-425.
Mohamed, R. I., Mosaad, G. M., & Abd El-wahab, H. Y. (2018). Effect of feeding propolis on growth performance of broilers. Journal of Advanced Veterinary Research, 8(3), 66–72.
Mohamed, D. A., El-sadek, A., & Abdel-Wareth, A. A. A. (2022). Effects of Copper oxide nanoparticles on productive performance of broiler chickens under climate change conditions. International Journal of Agricultural Sciences, 4(4), 51-57.
Morsy, E. A., Hussien, A. M., Ibrahim, M. A., Farroh, K. Y., & Hassanen, E. I. (2021). Cytotoxicity and genotoxicity of copper oxide nanoparticles in chickens. Biological Trace Element Research, 199(12), 4731-4745.
Rai, M., & Ingle, A. (2012). Role of nanotechnology in agriculture with special reference to management of insect pests. Applied Microbiology and Biotechnology, 94(2), 287-293.
Sadarman, S., Erwan, E., Irawan, A., Sholikin, M. M., Solfaine, R., Harahap, R. P., ... & Jayanegara, A. (2021). Propolis supplementation affects performance, intestinal morphology, and bacterial population of broiler chickens. South African Journal of Animal Science, 51(4), 477-487.
Sahin, H. A., & Ozturk, E. (2018). Effects of raw propolis or water and ethanol extracts of propolis on performance, immune system, and some blood parameters of broiler breeders. Brazilian Journal of Animal Science, 47(1), 1-7.
Sawosz, E., Lukasiewicz, M., Lozicki, A., Sosnowska, M., Jaworski, S., Niemiec, J., ... & Chwalibog, A. (2018). Effect of copper nanoparticles on the mineral content of tissues and droppings, and growth of chickens. Archives of Animal Nutrition, 72(5), 396-406.
Seven, I., Seven, P. T. & Silici, S. (2011). Effects of dietary Turkish propolis as alternative to antibiotic on growth and laying performances, nutrient digestibility and egg quality in laying hens under heat stress. Revue de Medecine Veterinaire, 162 (4): 186-191.
Scott, M. L., Nesheim, M. C., & Young, R. J. (1976). Nutrition of the chicken (2nd ed.). Ithaca, NY: M.L. Scott and Associates.
Scott, A., Vadalasetty, K. P., Lukasiewicz, M., Jaworski, S., Wierzbicki, M., Chwalibog, A., & Sawosz, E. (2018). Effect of different levels of copper nanoparticles and copper sulphate on performance, metabolism and blood biochemical profiles in broiler chicken. Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 102(1), 364-373.
Shaddel-Tili, A., Eshratkhah, B., Kouzehgari, H., & Ghasemi-Sadabadi, M. (2017). The effect of different levels of propolis in diets on performance, gastrointestinal morphology and some blood parameters in broiler chickens. Bulgarian Journal of Veterinary Medicine, 20(3), 215-224.
Soetan, K. O., Olaiya, C. O., & Oyewole, O. E. (2010). The importance of mineral elements for humans, domestic animals and plants: A review. African Journal of Food Science, 4(5), 200-222.
Tayeb, I. T., & Sulaiman, B. F. (2014). Effect of propolis supplementation on productive performance in local quail. Iranian Journal of Applied Animal Science, 4(3), 621-627.
Wang, C., Wang, M. Q., Ye, S. S., Tao, W. J. & Y. J. (2011). Effects of copper-loaded chitosan nanoparticles on growth and immunity in broilers. Poultry Science, 90(10), 2223-2228.
Yegani, M. (2009). The future of poultry science: Student perspective. Poultry Science, 88(6), 1339-1342.
Yu-sen, E. L., Vidic, R. D., Stout, J. E., McCartney, C. A., & Victor, L. Y. (1998). Inactivation of Mycobacterium avium by copper and silver ions. Water Research, 32(7), 1997-2000.
Zafarnejad, S. A., Zarei, A., & Gharaghani, H. (2017). Effects of alcoholic extract of propolis on performance, serum biochemistry and immune responses in broiler chickens. Veterinary World, 10(2), 249-254.
تولیدات دامی
دوره 27، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 351-364

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما