دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 Genetic analysis of birth weight of Holstein cows in Isfahan province and its association with future productive and reproductive traits واکاوی ژنتیکی وزن تولد گاوهای هلشتاین استان اصفهان و ارتباط آن با صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده 155 165 106802 10.22059/jap.2026.407593.623888 FA حسین خوشرو گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. رایانامه: h.khoshroo48@gmail.com 0009-0001-2727-1025 حسین نعیمی پور یونسی نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. رایانامه: hnaeimipour@birjand.ac.ir 0000-0003-4109-9142 سید همایون فرهنگ فر گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. رایانامه: hfarhangfar@birjand.ac.ir 0000-0002-9813-6023 هادی سریر گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. رایانامه: saririh@birjand.ac.ir 0000-0001-6073-9315 Journal Article 2025 12 09 Objective: Birth weight is expected to be correlated with future productive and reproductive traits. Several studies have examined the association between birth weight (BW) of Holstein cows and their productive and reproductive traits. In fact, BW is expected to be associated with some of productive and reproductive traits. The main objective of this research was to conduct a genetic analysis of BW and to evaluate its association with some future productive and reproductive traits of Holstein cows in Isfahan province. Method: A dataset of 51,427 records of dairy cows in 82 herds of Isfahan province during the calving years from 2001 to 2023 was used in this research. The considered traits were BW, 305-day milk yield (MY), 305-day fat yield (FY), 305-day protein yield (PY), days to first service (DFS), days open (DO), number of services per conception (NSPC), and age at first calving (AFC). Genetic analysis was performed using a series of bivariate animal models. Fixed effects of herd, calving year, calving season, and age at first calving, along with the random additive genetic effect were included in the model. The model was fitted to the data using DMU software. Results: Mean BW (± SD) of female calves was 39.05± 4.52 kg. The mean values for MY, FY, and PY traits were 11432± 1731, 324.09± 90.63, and 301.26 ± 68.74 kg, respectively. The mean values for reproductive traits, including DO, DFS, AFC, and NSPC were 122.8 ± 45.35, 68.55± 21.09, 726± 59.19 day, and 1.64± 0.95, respectively. Heritability estimates for BW of female calves, MY, FY, and PY were 0.24, 0.26, 0.36, and 0.39, respectively while the heritability estimates for AFC, NSPC, DFS , and DO were 0.15, 0.08, 0.08, 0.02, and 0.02, respectively. Overall, BW of calves had low phenotypic and genetic correlations with their future productive and reproductive traits. Phenotypic and genetic trends for BW were found to be -0.26 ± 0.03 kg per year and 0.024 ± 0.005 kg per year, respectively, which were statistically significant (P < 0.01). The findings of the present research indicated that one kilogram increase in BW of Holstein calves was associated with an increase of 33.77 kg, 0.79 kg, and 0.814 kg for MY, FT, and PY, respectively. Additionally, DFS, DO, AFC, and NSPC in the first lactation period increased by 0.151, 0.115, 0.992 day, and 0.155, respectively. Conclusion: Current research findings showed that BW gain in female calves is predicted to improve productive and reproductive traits in dairy cows. The positive genetic trend for BW suggests that BW genetically increased over the time of period, which implies that this trait has been selected directly or indirectly over the time of period. The moderate heritability estimate of BW suggests that rapid genetic change of BW could affect economically important traits, and hence, a multiple trait selection index is required to design a balanced breeding program for the economic traits. هدف: انتظار می‌رود وزن تولد با صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده مرتبط باشد. تا به امروز پژوهش‌های اندکی ارتباط وزن تولد گاوهای هلشتاین و صفات تولیدی و تولیدمثلی را بررسی کرده‌اند. بنابراین، هدف از این پژوهش، واکاوی ژنتیکی وزن تولد و ارتباط آن با برخی صفات تولیدی و تولیدمثلی آتی گاوهای هلشتاین استان اصفهان بود. روش پژوهش: در این پژوهش، 51427 رکورد مربوط به گاوهای شیری 82 گله استان اصفهان طی سال‌های زایش 1380 تا 1402 استفاده شد. صفات موردبررسی شامل وزن تولد، تولید شیر، مقدار چربی و پروتئین 305 روز، فاصله زایمان تا اولین تلقیح، روزهای باز، تعداد تلقیح به‌ازای هر آبستنی و سن اولین زایش بودند. واکاوی ژنتیکی ﺻـﻔﺎت ﻣﺰﺑـﻮر، با مدل دام دومتغیره اﻧﺠﺎم ﺷﺪ که در آن اثرات ثابت گله، سال و فصل زایش، سن اولین زایش و هم‌چنین اثر تصادفی ژنتیکی افزایشی حیوان، گنجانده شد. مدل مزبور با نرم‌افزار DMU بر داده‌ها برازش داده شد. یافته‌ها: میانگین وزن تولد (± انحراف معیار) گوساله‌‌های ماده استان اصفهان 52/4±05/39 کیلوگرم بود. میانگین تولید شیر، مقدار چربی و پروتئین شیر 305 روز، به‌ترتیب 1731±11432، 63/90±09/324 و 74/68±26/301 کیلوگرم و میانگین صفات تولیدمثلی روزهای باز، زایش تا نخستین تلقیح، سن اولین زایش (روز) و تعداد تلقیح به‌ازای هر آبستنی به‌‌‌ترتیب، 35/45±8/122، 09/21±55/68، 19/59±726 روز و 95/0±64/1 بود. وراثت‌پذیری وزن تولد گوساله ماده، تولید شیر، مقدار چربی شیر و مقدار پروتئین شیر به‌ترتیب 24/0، 26/0، 36/0 و 39/0 برآورد شد. هم‌چنین، وراثت‌پذیری صفات تولیدمثلی سن اولین زایش، تعداد تلقیح به‌ازای هر آبستنی، فاصله زایمان تا اولین تلقیح و روزهای باز به‌ترتیب، 15/0، 08/0، 08/0، 02/0 و 02/0 برآورد شد. همبستگی‌ فنوتیپی و ژنتیکی بین وزن تولد گاوهای شیری و صفات تولیدی و تولیدمثلی آینده آن، نزدیک به صفر بود. روند فنوتیپی و ژنتیکی وزن تولد به‌ترتیب، 03/0±26/0- و 005/0±024/0 کیلوگرم در سال بود (01/0P<). با افزایش هر کیلوگرم وزن تولد گاوهای شیری هلشتاین، تولید شیر، مقدار چربی و مقدار پروتئین شیر 305 روز به‌ترتیب، 77/33، 79/0و 814/0 کیلوگرم و فاصله زایمان تا اولین تلقیح، روزهای باز، سن اولین زایش و تعداد دفعات تلقیح به‌ازای هر آبستنی در نخستین دوره شیردهی به‌ترتیب 151/0، 115/0، 992/0 روز و 155/0 افزایش یافت. نتیجه‌گیری: یافته‌های تحقیق حاضر نشان داد افزایش وزن تولد گوساله‌های ماده به افزایش صفات تولیدی و تولیدمثلی آن‌ها در آینده منجر می‌شود. روند ژنتیکی مثبت برای وزن تولد نشان‌دهنده انتخاب ژنتیکی مستقیم و غیرمستقیم و موفقیت‌آمیز برای صفات مزبور در طول زمان بوده است. با توجه به وراثت‌پذیری متوسط وزن تولد می‌توان نتیجه‌گیری نمود که تغییرات ژنتیکی سریع در این صفت می‌تواند بر سایر صفات اقتصادی نیز اثرگذار باشد. این مسئله لزوم به‌کارگیری شاخص‌های انتخاب چندصفتی را برای دست‌یابی به بهبود متوازن در کلیه صفات اقتصادی پررنگ می‌سازد.

https://jap.ut.ac.ir/article_106802_0fad4f9e97d466e57fdce4de2e7d35b5.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 The effect of the ratio of whole crop barley to forage pea on fermentation quality and digestibility of whole barley-pea mixed crop silage تأثیر نسبت علوفه کامل جو به نخود علوفه‌ای بر کیفیت تخمیر و قابلیت هضم سیلوی مخلوط علوفه جو-نخود 167 180 106259 10.22059/jap.2026.399215.623860 FA فائزه خانی گروه علوم دام و طیور، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: khani.faezeh@ut.ac.ir 0009-0002-0317-3209 علی اسدی الموتی نویسنده مسئول، گروه علوم دام و طیور، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: a.alamouti@ut.ac.ir 0000-0003-2867-9521 بهزاد خرمی گروه علوم دام و طیور، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: bkhorrami@ut.ac.ir 0000-0001-8463-1376 Journal Article 2025 07 22 Objective: Due to increasingly adverse climatic conditions, livestock producers in Iran are experiencing challenges with forage supply. Barley (Hordeum vulgare) is a suitable cereal crop for intercropping with forage pea (Pisum arvense L.), as it can supply a significant portion of the protein demand for growing livestock and dairy cows with a reasonable protein yield per hectare. Given the benefits of legume-cereal forage intercropping and the national trend toward winter cropping for forage production, the legume-cereal ratio in forage crop mixtures is critical to achieving maximum agronomic performance, water use efficiency, nutritional value, and livestock utilization. Thus, the objective of this study was to evaluate the impact of various proportions of whole-crop barley to forage pea on silage fermentation quality and digestibility. Methods: Whole crop barley and forage pea were harvested at specific growth stages (early dough stage for barley and mid-flowering to late flowering/early pod formation for forage pea). The experiment comprised four treatments: 1- 100% barley silage, 2- 80% barley+ 20% forage pea silage, 3- 70% barley+ 30% forage pea silage, and 4- 60% barley+ 40% forage pea silage, each with three replicates in a completely randomized design. Result: Increasing the proportion of forage pea led to a reduction in dry matter and an increase in pH, and significantly increased crude protein and crude ash contents, while not affecting the values of crude fat, acid detergent fiber, neutral detergent fiber, lignin, and acid detergent insoluble nitrogen. Also, increasing the proportion of forage pea significantly elevated the percentage of ammonia nitrogen in the silage. The acetic, propionic, and butyric acid concentrations of all silages were not significantly different and were within the range of well-fermented silages. A mixed silage of 20% forage pea had a higher gas production volume, organic matter digestibility, metabolizable energy, and short-chain fatty acids compared with forage barley ensiled as the sole crop (P<0.05). Conclusions: The results showed that the addition of forage pea to barley silage increased crude protein and reduced fiber, while maintaining the dry matter and water-soluble carbohydrates advantage of barley forage. This method may be an economically viable method in hot climates to enhance feed quality, reduce costs, and be environmentally sustainable. The results of the present study indicated that a 20% inclusion level of forage pea mixed with barley forage is recommended; however, the optimal intercropping ratio of barley-pea forage will be confirmed by further research on the animal performance in conjunction with the results of the agronomic performance of the mixed-crop silages. هدف: با توجه به تغییرات اقلیمی، پرورش‌دهندگان دام در کشور هر ساله در زمینه تأمین علوفه دام‌ با چالش بیش‌تری مواجه خواهند بود. کشت مخلوط علوفه جو با نخود علوفه‌ای با عملکرد پروتئینی قابل‌قبول در هکتار می‌تواند بخش مهمی از نیاز پروتئینی دام‌های در حال رشد و گاوهای شیرده را تأمین نماید. با توجه به مزایای کشت مخلوط لگوم-غلات علوفه‌ای و شدن متداول‌شدن استفاده از روش زمستان‌کاری برای تأمین علوفه در کشور به‌ویژه منطقه ورامین، به‌نظر می‌رسد برای بهره گیری از بیش‌ترین عملکرد زراعی، بازده مصرف آب، ارزش تغذیه‌ای و قابلیت مصرف در دام، ابتدا باید نسبت بهینه لگوم-غله را در علوفه‌های کشت‌شده تعیین و این نسبت را در مراحل مختلف بلوغ گیاه مطالعه کرد. بنابراین، هدف از انجام این آزمایش مطالعه اثر مخلوط علوفه کامل جو با نخود علوفه‌ای با نسبت‌های مختلف بر کیفیت سیلوشدن و قابلیت هضم سیلاژ تولید شده است. روش پژوهش: علوفه جو و نخود در یک مرحله از رشد (مرحله خمیری نرم برای جو و اواخر گلدهی- اوایل تشکیل غلاف برای نخود علوفه‌ای) برداشت شدند. آزمایش شامل چهار تیمار 1- سیلاژ 100 درصد علوفه جو، 2- سیلاژ 80 درصد علوفه جو و 20 درصد نخود علوفه‌ای، 3- سیلاژ 70 درصد علوفه جو و 30 درصد نخود علوفه‌ای و 4- سیلاژ 60 درصد علوفه جو و 40 درصد نخود علوفه‌ای و در سه تکرار به‌صورت طرح کاملاً تصادفی بود. یافته‌ها: با افزایش نسبت نخود علوفه‌ای، ماده خشک کاهش و pH افزایش یافت. هم‌چنین با اضافه‌شدن نخود علوفهای در مخلوط، محتوای پروتئین خام و خاکستر خام تمایل به افزایش معنیدار داشت. با این وجود، مقدار چربی خام، ADF وNDF، لیگنین و نیتروژن نامحلول در شوینده اسیدی، تحت تأثیر نسبت علوفه قرار نگرفت. هم‌چنین با افزایش نسبت نخود علوفهای، درصد نیتروژن آمونیاکی سیلاژ به‌طور معنیداری افزایش یافت. در بین سیلاژها از نظر اسیدهای استیک، پروپیونیک و بوتیریک تفاوتی مشاهده نشد و مقادیر این اسیدهای چرب فرّار در تمامی سیلاژها در محدوده سیلاژهایی با کیفیت تخمیر مطلوب قرار داشت. سیلاژ مخلوط حاوی 20 درصد نخود، حجم گاز تولیدی، قابلیت هضم ماده آلی، انرژی قابل‌متابولیسم و اسیدهای چرب کوتاه‌زنجیر بالاتری نسبت به سیلاژ جو به‌تنهایی داشت (05/0> P). نتیجه‌گیری: به‌طور کلی، نتایج نشان دادند مزایای استفاده از نخود علوفهای به‌منظور بهبود ارزش تغذیه‌ای سیلاژ مخلوط با علف جو، از جمله افزایش پروتئین خام و کاهش محتوای الیاف ساختمانی، در کنار ویژگیهای علوفه جو نظیر ماده خشک و قند محلول بالاتر می‌تواند به‌عنوان یک راه‌کار اقتصادی در اقلیمهای گرم، منجر به بهبود کیفیت تغذیه، کاهش هزینه‌ها و حفظ محیط‌ زیست گردد. نتایج این آزمایش، سطح 20 درصد نخود علوفهای را برای اختلاط با علف جو پیشنهاد میکند، با این‌حال، نتایج آزمایش عملکردی روی دام در کنار نتایج حاصل از عملکرد زراعی مخلوط این دو علوفه به یافتن سطح مطلوب اختلاط این دو علف در شرایط مزرعهای کمک خواهد کرد.

https://jap.ut.ac.ir/article_106259_4bc2a503814055f097b485ea94f0526b.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 The effects of probiotic and biochar supplementation on performance, nutrient digestibility and blood parameters in Holstein suckling calves اثر پروبیوتیک و بیوچار بر عملکرد، گوارش‌پذیری مواد مغذی و فراسنجه‌های خونی در گوساله‌های شیرخوار هلشتاین 167 180 106800 10.22059/jap.2026.405678.623878 FA مهدی نصرآبادی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. رایانامه: m.nasrabadi@agr.basu.ac.ir 0000-0002-7552-0858 خلیل زابلی نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. رایانامه: zaboli@basu.ac.ir 0000-0001-9887-2736 Journal Article 2025 11 05 Objective: The suckling calf is particularly susceptible to digestive and respiratory disease because of its immature immune system and increased mortality, making it one of the major challenges of the livestock industry. The nutritional strategy to enhance the performance of suckling calves by supplementing their diet with feed additives, such as probiotic and biochar, was evaluated in this study. Method: Twenty-eight female newborn Holstein calves (41.2 ± 3.8 kg) were used in a 2×2 factorial arrangement within a completely randomized design over a 70‑day experimental period. Experimental treatments were as follows:1- basal diet without additive (control), 2- basal diet with 2 g/day of probiotic, 3- basal diet with 1% biochar and 4- basal diet with 2 g/day of probiotic plus 1% biochar. The basal diet was formulated with a 10:90 forage-to-concentrate ratio to meet nutrient requirements. Water and starter feed were provided ad libitum throughout the experiment. Feed intake was recorded daily, body weight and skeletal growth changes were assessed every two weeks. Blood samples were collected on days 0 (birth time), 35 and 70, and fecal samples were collected to evaluate diet digestibility in the last week of the experiment from all calves. All calves were observed for three days at the end of the experiment to record their feeding behaviors (standing, lying, eating, and ruminating) and non-feeding behaviors (licking, sucking, and chewing on environmental objects). Results: Results indicated that calves that were supplemented with dietary biochar had significantly higher starter feed intake and weaning body weight compared with the non‑biochar groups (P<0.05). Wither height, hip height and abdominal circumference of the calves also increased with biochar supplementation (P<0.05). Concurrent supplementation with probiotic and biochar (treatment 4) further enhanced wither height and hip height (P<0.05). probiotic and biochar supplementation improved apparent digestibility of organic matter and crude protein (P<0.05), respectively, whereas the digestibility of other nutrients was unaffected by experimental treatments. Biochar supplementation also increased blood glucose concentration (P<0.05). Dietary treatments did not significantly affec any of the feeding behaviors. Interaction effects of probiotic and biochar were not significant on any of the parameters measured in this study. Conclusions: Overall, dietary supplementation with biochar, either alone or in combination with probiotic, showed significant positiv effects on performance, skeletal growth indices, and digestibility of nutrients in suckling calves, suggesting that biochar may be used as a functional feed additive to support early-life health and productivity. هدف: سلامت و رشد مناسب گوساله‌های شیرخوار یکی از چالش‌های مهم صنعت دامپروری می‌باشد. زیرا گوساله‌ها به‌دلیل نقص سیستم ایمنی مستعد ابتلا به بیماری‌های گوارشی و تنفسی هستند که منجر به افزایش مرگ‌ومیر در آن‌ها می‌شود. یکی از راه‌کارهای تغذیه‌ای برای بهبود این وضعیت استفاده از افزودنی‌های خوراکی است. امروزه استفاده از پروبیوتیک و بیوچار در جیره به‌عنوان یک راه‌کار موردتوجه قرار گرفته است. این پژوهش با هدف ارزیابی پتانسیل استفاده از بیوچار همراه با پروبیوتیک بر عملکرد، گوارش‌پذیری، فراسنجه‌های خونی و رفتارهای تغذیه‌ای گوساله‌های شیرخوار هلشتاین انجام گرفت. روش پژوهش: در این پژوهش از 28 راس گوساله ماده نژاد هلشتاین تازه متولدشده با میانگین وزنی 8/3±2/41 کیلوگرم به‌مدت 70 روز به‌صورت آزمایش فاکتوریل 2×2 در قالب طرح کاملاً تصادفی استفاده شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- جیره شاهد (بدون افزودنی)، 2- جیره حاوی دو گرم پروبیوتیک در روز، 3- جیره حاوی یک درصد بیوچار و 4- جیره حاوی دو گرم پروبیوتیک در روز به‌همراه یک درصد بیوچار بود. جیره پایه با نسبت علوفه به کنسانتره 10 به 90 درصد تنظیم و متعادل شد. گوساله‌ها در طول دوره آزمایش دسترسی آزاد به آب و خوراک آغازین داشتند. مصرف خوراک به‌صورت روزانه و تغییرات وزن بدن و رشد اسکلتی هر دو هفته یک‌بار اندازه‌گیری شد. نمونه خون در روزهای صفر (زمان تولد)، 35 و 70 و نمونه مدفوع در هفته پایانی آزمایش از تمامی گوساله‌ها گرفته شد. رفتارهای تغذیه‌ای گوساله‌ها مانند ایستادن، خوابیدن، خوردن، نشخوارکردن و رفتارهای غیرتغذیه‌ای مانند لیسیدن، مکیدن و جویدن اشیای محیطی در هفته پایانی آزمایش به‌مدت سه روز متوالی بررسی و ثبت شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که در گروه‌های دریافت‌کننده بیوچار مقدار مصرف خوراک آغازین و وزن از شیرگیری گوساله‌ها بالاتر از سایر گروه‌ها بود (05/0>P). مصرف بیوچار سبب افزایش ارتفاع جدوگاه، ارتفاع هیپ و دور شکم گوساله‌ها شد (05/0>P). هم‌چنین مصرف هم‌زمان پروبیوتیک و بیوچار (تیمار چهار) سبب افزایش ارتفاع جدوگاه و ارتفاع هیپ شد (05/0>P). مصرف هم‌زمان پروبیوتیک و بیوچار به‌ترتیب سبب افزایش درصد گوارش‌پذیری ماده آلی و پروتئین خام شد (05/0>P). اما گوارش‌پذیری سایر مواد مغذی تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند. غلظت گلوکز خون نیز تحت تأثیر مصرف بیوچار افزایش یافت (05/0>P). هیچ‌کدام از رفتارهای تغذیه‌ای تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند. اثر متقابل پروبیوتیک و بیوچار بر هیج‌یک از فراسنجه‌های اندازه‌گیری‌شده در این پژوهش معنی‌دار نبود. نتیجه‌گیری: مکمل‌سازی با بیوچار، به‌تنهایی یا در ترکیب با پروبیوتیک‌ها، تأثیر مثبتی بر عملکرد رشد، رشد اسکلتی، و گوارش‌پذیری مواد مغذی در گوساله‌های شیرخوار داشت و توانایی بالقوه آن را به‌عنوان یک افزودنی خوراکی کاربردی برای حمایت سلامت و بهره‌وری در اوایل زندگی برجسته کرد.

https://jap.ut.ac.ir/article_106800_b3fcd8c398f491e55ca99e8ba31c6be4.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 Correlation of mineral in soil, forage, and blood serum of Dalagh dairy ewes in the ragnglands of Golestan province بررسی همبستگی مواد معدنی موجود در خاک، علوفه و سرم خون میش‌های دالاق مراتع استان گلستان 197 213 106801 10.22059/jap.2026.407651.623887 FA پوریا پزشک نژاد گروه علوم خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان ایران. رایانامه: pooria.pezeshknejad_s00@gau.ac.ir 0009-0008-2926-1024 محمد اسدی گروه تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. رایانامه: Mohammad.asadi_s97@gau.ac.ir 0000-0001-8199-3953 سهیل میرحبیبی نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، واحد گلپایگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گلپایگان، ایران. رایانامه: smirhabibi@iau.ac.ir 0000-0001-7820-7763 Journal Article 2025 12 05 Objective: the Golestan Province has rangelands of high value but these are threatened by climate change and human activities that can lower productivity and ecosystem function. Since soil is the primary substrate for supplying mineral elements to the soil-plant-livestock food chain, assessing the status of macro and micro-elements within this system is of special interest. Recent field studies indicate that there may be metabolic disorders in the sheep of the region, which may be caused by mineral deficiencies at various levels of this food chain. The present study was aimed at investigatingthe association ofthe minerals in the soil and forage of rangelands Golestan Province with the serum element levels in lactating Dall lambs and also correlating the levels of these elements across different matrices and to determining the effect of environmental factors on their bioavailability. Method: The present study was conducted in June 2024 in Golestan Province, Iran. Fifty soil samples were collected from five different areas of the province (Maraveh Tappeh, Incheh Borun, Ghaleh Miran, Chahar Bagh, and Gomishan). Fifty samples of mature rangeland forage, containing a uniform mixture of forage species from the area and a dry weight of 50 g, were harvested, packaged, and transferred to the laboratory to measurethe target elements. To determine serum element concentrations in sheep, blood samples were taken from 50 heads of Dalagh sheep in the study areas (10 per area) and sent to the laboratory. The data were statistically analyzed in a completely randomized design with 5 treatments and 10 replications using SAS 9 software (Tukey; P<0.05). Pearson correlation analysis was performed using R software (version 4.5.1). Results: Soil analysis results indicated the macro-elements calcium (P=0.0001), magnesium (P=0.0001), potassium (P=0.0311), and sulfur (P=0.0017), differed significantly among rangelands and were more sensitive to to ecological and soil characteristics of the regions, whereasonly phosphorus concentration (P=0.0033) differed significantly among rangelands in forage analysis and theother macro and micro-elements were in the same range and were not significantly different among the rangelands. Concentration of elements in animal blood serum also reflected this pattern, except for calcium (P=0.0217) and phosphorus (P=0.0011) which were significantly differentamong rangelands. Correlation analysis indicated that the correlation pattern between mineral elements in the soil-forage-animal serum chain was not consistent and varied based on element type. The metallic micronutrients (iron, zinc, copper, and manganese) showing stronger and more consistent correlation coefficients among soil, plant, and animal blood serum than the macro-elements, and correlations for macro-elements were generally weaker and more variable within this chain. Conclusion: Among the rangelands studied, based on the general pattern of mineral elements in soil, forage, and blood serum, the Ghaleh Miran and Gomishan rangelands were more stable and balanced in terms of mineral concentration throughout the soil-forage-serum chain, while the Chahar Bagh rangeland, although some elements were available in soil and forage, had a macro-element imbalance (e.g., calcium-to-phosphorus ratio) at the serum level in animals, possibly due to absorption or homeostatic regulation of these elements in livestock.. The Ghaleh Miran and Gomishan rangelands, on the other hand, had more favorable conditions, whereas the Maraveh Tappeh and Incheh Borun rangelands showed greater fluctuations and a less stable pattern in the concentration of some elements, and the Chahar Bagh rangeland displayed a different pattern with regard to mineral balance at the animal serum level. The results support the conclusion that the stability and biological balance of the mineral transfer chain is more important than soil richness in determining the health and efficiency of this chain in rangelands. هدف: استان گلستان با دارا‌بودن مراتع ارزشمند، با چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های انسانی مواجه است که منجر به کاهش بهره‌وری و اختلال در عملکرد این اکوسیستم‌ها شده است. از‌آنجا‌که خاک بستر اصلی تأمین عناصر معدنی برای زنجیره غذایی خاک- گیاه- دام محسوب می‌شود، بررسی وضعیت عناصر پرمصرف و کم‌مصرف در این سیستم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مطالعات میدانی اخیر نشان از بروز ناهنجاری‌های متابولیکی در گوسفندان این منطقه دارد که احتمالاً ناشی از کمبودهای معدنی در سطوح مختلف این زنجیره غذایی است. این پژوهش با‌ هدف بررسی همبستگی مواد معدنی موجود در خاک و علوفه‌های مراتع استان گلستان بر سطوح عناصر سرم میش‌های شیری دالاق انجام شد. بررسی روابط همبستگی بین سطوح این عناصر در ماتریس‌های مختلف و تحلیل تأثیر متغیرهای محیطی بر فراهمی زیستی آن‌ها، از اهداف فرعی این مطالعه محسوب می‌شود. روش پژوهش: مطالعه حاضر در خردادماه 1403 در استان گلستان صورت گرفت. تعداد 50 نمونه خاک از پنج منطقه مختلف استان (مراوه‌تپه، اینچه‌برون، قلعه میران، چهارباغ و گمیشان) گرفته شد. تعداد 50 نمونه علوفه بالغ مرتعی، هر یک شامل ترکیبی یکنواخت از گونه‌های علوفه‌ای موجود در منطقه و با وزن خشک 50 گرم، برداشت و پس از بسته‌بندی جهت اندازه‌گیری عناصر موردنظر به آزمایشگاه منتقل شدند. با هدف بررسی غلظت سرمی عناصر خون گوسفندان، از 50 رأس گوسفندان دالاق مناطق مورد آزمایش (هر منطقه 10 نمونه) خون‌گیری شد و نمونه‌های خون به آزمایشگاه منتقل شدند. اطلاعات حاصل از آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار و ۱۰ تکرار با استفاده از نرم‌افزار آماری SAS 9 با (05/0tukey; P<) تجزیه آماری و آنالیز همبستگی پیرسون با استفاده نرم‌افزار R (1، 5، 4) انجام شد. یافته‌ها: براساس نتایج تجزیه خاک، عناصر پرمصرف شامل کلسیم (0001/0=P)، منیزیم (0001/0=P)، پتاسیم (0311/0=P) و گوگرد (0017/0=P) اختلاف معنی‌داری بین مراتع داشتند و این موضوع نشان‌دهنده حساسیت بیش‌تر این عناصر به ویژگی‌های اکولوژیک و خاک مناطق مختلف است. بررسی علوفه‌ها نشان داد که تنها غلظت فسفر (0033/0=P) اختلاف معنی‌داری بین مراتع داشتند، درحالی‌که غلظت سایر عناصر پرمصرف و کم‌مصرف در محدوده مشابهی بودند و تفاوت معنی‌داری بین مناطق نداشت. غلظت عناصر در خون دام‌ها نیز الگوی مشابهی را نشان داد، به‌طوری‌که تنها کلسیم (0217/0=P) و فسفر (0011/0=P) اختلاف معنی‌داری بین مراتع نشان دادند. نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که الگوی ارتباط بین عناصر معدنی در زنجیره خاک- علوفه- سرم دام‌ها یکنواخت نبوده و به نوع عنصر وابسته است. ریزمغذی‌های فلزی شامل آهن، روی، مس و منگنز در مقایسه با عناصر پرمصرف، ضرایب همبستگی قوی‌تر و منسجم‌تری بین خاک، گیاه و سرم خون دام‌ها نشان دادند، درحالی‌که همبستگی عناصر پرمصرف در این زنجیره به‌طورعمده ضعیف‌تر و متغیرتر بود. نتیجه‌گیری: با درنظرگرفتن مجموع عناصر معدنی بررسی‌شده در این پژوهش، تفاوت‌هایی در وضعیت تغذیه‌ای دام‌های چراکننده بین مراتع موردمطالعه مشاهده شد. براساس الگوی کلی عناصر در خاک، علوفه و سرم خون، مراتع قلعه میران و گمیشان در مقایسه با سایر مناطق، از ثبات و هماهنگی بیش‌تری از نظر غلظت عناصر معدنی در طول زنجیره خاک، علوفه و سرم نشان دادند. در مقابل، مرتع چهارباغ با وجود فراهمی برخی عناصر در خاک و علوفه، نشانه‌هایی از عدم تعادل عناصر پرمصرف، به‌ویژه در نسبت کلسیم به فسفر، را در سطح سرمی دام‌ها نشان داد، که احتمالاً ناشی از جذب یا تنظیم هومئوستاتیک این عناصر در دام است. مراتع قلعه میران و گمیشان در مجموع شرایط مناسب‌تری نشان دادند، درحالی‌که در مراتع مراوه‌تپه و اینچه‌برون نوسانات بیش‌تری در غلظت برخی عناصر الگوی کم ثبات‌تر مشاهده شد و مرتع چهارباغ الگوی متفاوت‌تری از نظر تعادل عناصر معدنی در سطح سرمی دام‌ها داشت. به‌طورکلی، یافته‌ها مؤید آن است که سلامت و کارایی زنجیره انتقال مواد معدنی در مراتع بیش از آن‌که تنها به غنای خاک وابسته باشد، به پایداری و تعادل بیولوژیک این زنجیره بستگی دارد.

https://jap.ut.ac.ir/article_106801_53f394a7dbe934f62b48b2a46f8cf599.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 Optimization of Functional and physiological responses of arian broiler chickens based on dietary ME, protein, lysine, and methionine +cysteine using Taguchi method بهینه‌سازی پاسخ‌های عملکردی و فیزیولوژیکی جوجه‌های گوشتی آرین براساس انرژی قابل‌متابولیسم، پروتئین، لیزین و متیونین+ سیستئین جیره با روش تاگوچی 215 232 106622 10.22059/jap.2026.406624.623880 FA محمد صدقی نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. رایانامه: mo.sedghi@iut.ac.ir 0000-0001-8190-9803 زهرا صرامی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. رایانامه: zahra.sarrami@alumni.iut.ac.ir راضیه قاسمی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. رایانامه: r.ghasemi1@alumni.iut.ac.ir 0009-0007-9959-6076 مجتبی عباسی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. رایانامه: mojtaba.abbasi96@alumni.iut.ac.ir 0009-0002-5059-4153 اسماعیل محمدی گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. رایانامه: esmail.mohammadi@ag.iut.ac.ir 0009-0006-5362-9007 Journal Article 2025 11 20 Objective: In recent years, the poultry industry has shown increasing interest in low-protein diets due to their economic and environmental benefits, including reduced feed costs and lower nitrogen excretion. However, reducing dietary protein levels may lead to deficiencies in essential amino acids. Therefore, extensive research over recent decades has focused on evaluating the relationships between dietary nutrients, production performance, and nutritional requirements of broiler chickens, particularly metabolizable energy, protein, and essential amino acids. The primary objective of these studies has been to provide more accurate estimations of nutritional requirements to maximize the genetic potential for growth and performance in poultry. Method: To investigate the effects of dietary metabolizable energy, protein, methionine+ cysteine, and lysine levels on performance and physiological responses of Arian broiler chickens, a total of 2,160 one-day-old chicks (mixed sex) were used in a 4×4×4×4 factorial experiment with 16 treatments, 5 replicates per treatment, and 27 birds per replicate. Nutrient levels were formulated at 97, 100, 103, and 106% of the recommended requirements according to the Arian catalog. Performance parameters, including body weight gain, feed intake, and feed conversion ratio (FCR), were recorded. At 35 days of age, blood samples were collected from one bird per replicate for the serum biochemical parameters (cholesterol, triglycerides, HDL, LDL, albumin, globulin, ALP, AST, and ALT). Antibody titers against sheep red blood cells (SRBC) were measured at 28 and 35 days of age. At the end of the experimental period, five birds per treatment were slaughtered to determine carcass, liver, and lymphoid organ weights. Additionally, intestinal tissue samples were collected from one bird per replicate to evaluate micromorphological traits, including villus height and width, crypt depth, villus height to crypt depth ratio, and muscular layer thickness. Results: The results of statistical analysis indicated that the optimal nutrient levels for maximizing daily weight gain over the entire rearing period were 103% of energy and lysine requirements, 106% of protein requirements, and the standard level of methionine+ cysteine. Standard levels of energy and protein, 97% of methionine +cysteine requirements, and 103% of lysine requirements were optimal for feed intake. Increasing dietary energy and protein levels improved the FCR and the European production efficiency index. Serum cholesterol and triglyceride concentrations increased with increasing dietary energy levels. Higher dietary energy with lower protein levels resulted in higher HDL concentrations. Higher levels of energy and protein elevated serum total protein, globulin, and the activities of AST and ALT enzymes. Moreover, dietary lysine level affected villus height and surface area. Conclusion: Overall, the results of the present study indicate that feeding more than 103% of metabolizable energy required may have detrimental effects on performance and feed intake. Whereas, increasing dietary protein up to 106% of the requirement improved performance; but since there was no significant difference in performance at 103% and 106% protein levels, 103% protein is economically recommended. Furthermore, for optimal performance in Arian broiler chickens, the recommended standard level of methionine+ cysteine and 103% of lysine requirements are also suggested. هدف: صنعت طیور در سال‌های اخیر علاقه‌ فزاینده‌ای به استفاده از جیره‌های کم‌پروتئین نشان داده است که این امر به‌دلیل مزایای اقتصادی و زیست‌محیطی، از جمله کاهش هزینه خوراک و کاهش کلی دفع نیتروژن می‌باشد. با این‌حال، کاهش سطح پروتئین جیره می‌تواند منجر به کاهش میزان اسیدهای آمینه ضروری گردد. از این‌رو، طی چندین دهه گذشته، پژوهش‌های گسترده‌ای به‌منظور بررسی رابطه بین مواد مغذی جیره، عملکرد تولیدی و برآورد نیازهای تغذیه‌ای در جوجه‌های گوشتی به‌ویژه در زمینه انرژی قابل‌متابولیسم، پروتئین و اسیدهای آمینه ضروری انجام شده است. هدف اصلی تمامی این مطالعات، ارائه برآوردهای دقیق‌تر از نیازهای تغذیه‌ای به‌منظور بیشینه‌سازی پتانسیل ژنتیکی رشد و عملکرد در طیور می‌باشد. روش پژوهش: به‌منظور بررسی اثر سطوح انرژی قابل‌متابولیسم، پروتئین، متیونین+ سیستئین و لیزین جیره بر عملکرد و پاسخ‌های فیزیولوژیک جوجه‌های آرین، تعداد 2160 قطعه جوجه (مخلوطی از نر و ماده) یک‌روزه در قالب آزمایش فاکتوریل 4×4×4×4 با 16 تیمار و پنج تکرار و 27 جوجه در هر تکرار مورداستفاده قرار گرفتند. سطوح مواد مغذی معادل 97، 100، 103 و 106 درصد نیاز توصیه‌شده در کاتالوگ آرین تنظیم شدند. شاخص‌های عملکردی از جمله افزایش وزن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک برای صفر تا 21 روز و 22 تا 42 روزگی اندازه‌گیری شد. به‌منظور ارزیابی فراسنجه‌های بیوشیمیایی خون در سن ۳۵ روزگی، از یک پرنده در هر تکرار خون‌گیری انجام شد. هم‌چنین جهت سنجش تیتر تولید آنتی‌بادی علیه گلبول قرمز گوسفندی، در سنین ۲۸ و ۳۵ روزگی نمونه خون گرفته شد. در پایان دوره، از هر تیمار پنج پرنده کشتار شد و نمونه‌برداری بافتی صورت گرفت. ویژگی‌های بافت‌شناسی شامل ارتفاع و عرض پرز، عمق کریپت، نسبت ارتفاع پرز به عمق کریپت و ضخامت لایه ماهیچه‌ای اندازه‌گیری گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد سطوح بهینه مواد مغذی برای افزایش وزن روزانه در کل دوره پرورش، سطح 103 درصد انرژی و لیزین، سطح 106 درصد پروتئین و سطح استاندارد متیونین+ سیستئین بود. سطح استاندارد انرژی و پروتئین، سطح 97 درصد نیاز متیونین+ سیستئین و سطح 103 درصد نیاز لیزین، سطوح بهینه برای مصرف خوراک بود. با افزایش سطح انرژی و پروتئین جیره، ضریب تبدیل خوراک و شاخص عملکرد اروپایی بهبود یافت. غلظت کلسترول و تریگلیسیرید خون پرندگان نیز با افزایش سطح انرژی جیره، روند افزایشی داشت. با افزایش انرژی و کاهش پروتئین جیره، غلظت پروتئین با چگالی بالا (HDL) روند افزایشی نشان داد. سطوح بالای انرژی و پروتئین سبب افزایش غلظت پروتئین، گلوبولین و آنزیم‌های کبدی در سرم خون شد. هم‌چنین ارتفاع و مساحت پرزهای روده با افزایش سطح اسیدآمینه لیزین روندی رو به افزایش داشت. نتیجه‌گیری: براساس نتایج حاصل، افزایش سطح انرژی قابل‌متابولیسم جیره به بیش از 103 درصد نیاز ممکن است منجر به افت عملکرد و مصرف خوراک شود. افزایش سطح پروتئین تا 106 درصد نیاز، نتایج عملکردی خوبی به‌همراه دارد و افزایش سطح پروتئین تا 103 درصد نیاز از نظر اقتصادی توصیه می‌شود. هم‌چنین برای اسیدهای آمینه متیونین+ سیستئین و لیزین به‌ترتیب سطوح استاندارد و 103 درصد نیاز توصیه می‌شود.

https://jap.ut.ac.ir/article_106622_a6eb67d255b47dd7b282d557132525c3.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 Determination of the optimal arginine level in Japanese quail diets to improve growth performance and carcass yield تعیین سطح بهینه آرژنین در جیره غذایی بلدرچین‌های ژاپنی برای بهبود عملکرد رشد و بازده لاشه 233 246 104881 10.22059/jap.2025.398291.623857 FA علی رضا قیاسوند گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. رایانامه: a.r.gh535@gmail.com 0009-0001-1595-5075 حسن شیرزادی نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. رایانامه: h.shirzadi@ilam.ac.ir 0000-0003-0524-5392 حسینعلی قاسمی نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک، اراک، ایران. رایانامه: h-ghasemi@araku.ac.ir 0000-0003-4616-7597 کامران طاهرپور گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. رایانامه: k.taherpour@ilam.ac.ir 0000-0001-6830-7904 شکوفه حسنوند گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. رایانامه: shokufe.hasanvand@gmail.com 0000-0002-8227-0404 علی خطیب جو گروه علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران. رایانامه: a.khatibjoo@gmail.com 0000-0002-9214-8146 Journal Article 2025 07 09 Objective: The aim of this study was to determine the optimal arginine level in the diet of Japanese quails (Coturnix coturnix japonica) and to evaluate its effect on growth performance, feed efficiency, and carcass yield using broken-line and quadratic regression models. Method: 600 twenty-one-day-old Japanese quail chicks were randomly assigned to five treatments with digestible arginine levels of 0.75%, 1.00%, 1.25%, 1.50%, and 1.75%, with six replicates per treatment and 20 quails per replicate. The experimental diets were similar in all essential nutrients except for arginine. The experiment was conducted from day 21 to day 35, and during the experimental period, the effects of different arginine levels on body weight (BW) gain, feed efficiency, carcass yield, and the chemical composition of breast and thigh meat were measured. Results: Results indicated that arginine affected BWG and feed efficiency (P<0.05) of the quails, with the 1.25% arginine treatment being significantly different than the 0.75% and 1.00% treatments and having no difference with the 1.50% treatment (P<0.05). No treatment effect was observed for feed intake, suggesting that greater arginine levels improved the efficiency of feed utilization due to increased BW gain. Arginine requirement was estimated using both broken-line linear and quadratic regression models, with the broken-line linear model with a single slope identifying breakpoints at 1.15% for BW gain and 1.21% for feed efficiency, whereas the quadratic broken-line model predicted breakpoints at 1.30% and 1.29%, respectively. The quadratic regression model predicted that the highest BW gain occurred at 1.37% arginine and the highest occurred at 1.36% arginine. For carcass yield, the 1.25% arginine treatment yielded the highest carcass yield on day 35, which was significantly different than the 0.75% and 1.75% treatments. Both broken-line and quadratic regression models suggested that the optimal level for carcass yield was 1.12% and 1.26% and 1.32% arginine, respectively. Conclusions: The results of this study indicate that broken-line linear and quadratic regression models can be used to accurately estimate the arginine requirement in the diet of Japanese quails, and the optimal arginine level for improving growth performance and carcass yield in Japanese quails was found to be within the range of 1.15% to 1.37%, whichcan serve as a reference for improving dietary formulations in the quail farming industry and lowering feed costs. هدف: هدف این مطالعه تعیین سطح بهینه آرژنین در جیره غذایی بلدرچین‌های ژاپنی (Coturnix coturnix japonica) و ارزیابی تأثیر آن بر عملکرد رشد، بازده خوراک و بازده لاشه با استفاده از مدل‌های رگرسیونی broken-line و درجه دوم بود. روش پژوهش: برای این منظور، تعداد 600 قطعه جوجه بلدرچین در سن 21 روزگی به پنج تیمار مختلف با سطوح 75/0، 00/1، 25/1، 50/1 و 75/1 درصد آرژنین قابل‌هضم تقسیم شدند. برای هر تیمار شش تکرار و برای هر تکرار 20 قطعه بلدرچین در نظر گرفته شد. جیره‌های آزمایشی از نظر تمامی مواد مغذی ضروری به‌جز آرژنین مشابه بودند. آزمایش از روز 21 تا 35 ادامه یافت و در طول دوره آزمایشی فراسنجه‌های مختلف عملکردی شامل افزایش وزن بدن، بازده خوراک و بازده لاشه اندازه‌گیری شدند. علاوه بر این، تأثیر سطوح مختلف آرژنین بر ترکیب شیمیایی گوشت سینه و ران نیز بررسی شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که افزایش سطوح آرژنین تأثیر معنی‌داری بر افزایش وزن بدن و بازده خوراک در بلدرچین‌ها داشت، به‌ویژه تیمار 25/1 درصد آرژنین بیش‌ترین میزان افزایش وزن بدن و بازده خوراک را در مقایسه با سایر تیمارها نشان داد. این تیمار اختلاف معنی‌داری با تیمارهای 75/0 و 00/1 درصد آرژنین داشت، اما در مقایسه با تیمار 50/1 درصد آرژنین تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. در خصوص مصرف خوراک، هیچ تغییر معنی‌داری بین تیمارها مشاهده نشد که نشان‌دهنده بهبود کارایی استفاده از خوراک در تیمارهای با سطوح بیش‌تر آرژنین ناشی از افزایش وزن بود. برای تخمین سطح نیاز به آرژنین در جیره، مدل‌های رگرسیونی broken-line خطی و درجه دوم به‌کار گرفته شدند. مدلbroken-line خطی با شیب یکسان، نقطه شکست را در 15/1 درصد برای افزایش وزن بدن و 21/1 درصد برای بازده خوراک شناسایی کرد. هم‌چنین، مدل broken-line درجه دوم نقاط شکست را در 30/1 درصد برای افزایش وزن بدن و 29/1 درصد برای بازده خوراک پیش‌بینی کرد. هم‌چنین مدل رگرسیونی درجه دوم نشان داد که در سطح 37/1 درصد آرژنین، بیش‌ترین میزان افزایش وزن بدن و در 36/1 درصد آرژنین، بیش‌ترین بازده خوراک مشاهده شد. در خصوص بازده لاشه، تیمار 25/1 درصد آرژنین بیش‌ترین بازده لاشه را در روز 35 نشان داد که اختلاف معنی‌داری با تیمارهای 75/0 و 75/1 درصد داشت. مدل‌های رگرسیونی broken-line و درجه دوم نشان دادند که سطح بهینه آرژنین برای بیش‌ترین بازده لاشه به‌ترتیب 12/1 و 26/1 درصد بود. افزون بر این، مدل رگرسیونی درجه دوم پیش‌بینی کرد که سطح بهینه برای بازده لاشه در 32/1 درصد آرژنین قرار دارد. با این‌حال، ترکیب شیمیایی گوشت سینه و ران تحت تأثیر سطوح آرژنین قرار نگرفت و هیچ تغییر معنی‌داری در ترکیب ماده خشک، ماده آلی و خاکستر مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که استفاده از مدل‌های رگرسیونی broken-line خطی و درجه دوم ابزارهای مناسبی برای تخمین دقیق نیاز به آرژنین در جیره غذایی بلدرچین‌های ژاپنی هستند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، سطح بهینه آرژنین برای بهبود عملکرد رشد و بازده لاشه در بلدرچین‌های ژاپنی در حدود 15/1 تا 37/1 درصد توصیه می‌شود. این یافته‌ها می‌توانند به بهینه‌سازی جیره‌های غذایی در صنعت پرورش بلدرچین کمک کنند و بهبود کارایی تولید و کاهش هزینه‌های خوراک را به‌دنبال داشته باشند.

https://jap.ut.ac.ir/article_104881_5c0e83beba10a1df644f65244f0ff338.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 Effects of mineral, organic and Zinc nano-sources on performance, blood biochemical, and immune parameters and meat quality of Broiler chickens اثرات منابع معدنی، آلی و نانوروی بر عملکرد، فراسنجه‌های بیوشیمیایی و ایمنی و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی 247 258 106825 10.22059/jap.2026.408531.623893 FA وحید محمدی نویسنده مسئول، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج، ایران. رایانامه: mohammadi_v@ut.ac.ir 0000-0001-5411-1134 شکوفه غضنفری گروه علوم دامی، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: shghazanfari@ut.ac.ir 0000-0001-9366-089X عبداله محمدی سنگ چشمه گروه علوم دامی، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: amohammadis@ut.ac.ir 0000-0002-4239-1121 Journal Article 2025 12 22 Objective: Trace elements, particularly zinc (Zn), play a pivotal role in the metabolic processes and growth of broiler chickens. Recent technological advancements have facilitated the synthesis of novel Zn complexes engineered for enhanced nutrient delivery. Consequently, this study was designed to evaluate the effects of various dietary Zn sources on growth performance, carcass characteristics, immunological parameters, and the lipid oxidative stability of broiler meat. Method: A total of 200 one-day-old Ross 308 broiler chicks were randomly distributed into five experimental treatments, each with four replicates. The treatments consisted of a basal corn-soybean meal diet (Control) or the basal diet supplemented with 40 mg/kg of Zn-sulfate, Zn-methionine, Zn-nano sulfate, or Zn-nano methionine. Feed and water were provided for ad libitum consumption. Environmental temperature and relative humidity were strictly regulated within optimal ranges. Assessments included growth performance, carcass traits, hematological profiles, and thigh meat quality. The nano-complexes were engineered utilizing nano-chelate technology. Results: At the end of the starter period, the lowest feed intake (FI) was observed in birds supplemented with Zn-nano sulfate (P<0.05). This reduced FI resulted in diminished growth during this phase, showing a significant difference compared to the other groups (P<0.05). Over the entire experimental period (days 1 to 42), a numerical trend toward increased body weight gain (BWG) was noted among treatments (P=0.06). The most favorable feed conversion ratio (FCR) was recorded in the Zn-nano methionine group, which differed significantly from the Control and Zn-nano sulfate groups (P<0.05). Carcass yield was significantly affected by the treatments (P<0.05), with the lowest yields observed in the Control and Zn-nano sulfate groups. Furthermore, the relative weight of the abdominal fat pad was significantly higher in the Control and Zn-nano sulfate groups compared to other treatments (P<0.05). Dietary Zn sources also significantly influenced serum lymphocyte percentages (P < 0.05); the most robust cell-mediated immune response was observed in birds fed Zn-nano methionine and Zn-methionine. Regarding oxidative stability, the extent of lipid oxidation in thigh meat from the Control group was significantly higher at 50, 100, and 150 minutes post-mortem compared to all other treatment groups (P<0.05). Conclusion: In conclusion, supplementation of broiler diets with 40 mg/kg of nanoscale Zn sources, particularly Zn-nano methionine and Zn-nano sulfate, differentially influenced growth performance, selected immunological traits, and meat quality. هدف: ریزمغذی‌ها، به‌ویژه عنصر روی، نقش مهمی در متابولیسم طبیعی و رشد جوجه‌های گوشتی دارند. استفاده از فناوری‌های نوین به سنتز کمپلکس‌های جدید روی کمک می‌کند تا این ریزمغذی را به‌طور مؤثرتری به بدن برساند. این مطالعه با هدف ارزیابی اثرات منابع معدنی، آلی و نانو عنصر روی بر عملکرد، فراسنجه‌های بیوشیمیایی و ایمنی و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی انجام شد. روش پژوهش: به‌ همین منظور 200 قطعه جوجه یک روزه سویه راس 308 به‌صورت تصادفی به پنج تیمار و هر تیمار دارای چهار تکرار تقسیم شدند. گروه‌های آزمایشی به‌ترتیب با جیره بر پایه ذرت و کنجاله سویا (شاهد بدون روی)، جیره پایه مکمل شده با سولفات‌روی، روی متیونین، نانوسولفات‌روی و نانوروی متیونین در سطح 40 میلی‌گرم بر کیلوگرم خوراک تنظیم شد. پرندگان به‌صورت آزاد به آب و خوراک دسترسی داشتند. درجه حرارت و رطوبت نسبی در محدوده مناسب حفظ شد. فراسنجه‌های موردآزمون در این مطالعه، عملکرد تولیدی، خصوصیات لاشه، هماتولوژی خون و کیفیت گوشت ران بود. کمپلکس‌های نانوروی نیز بر اساس تکنولوژی نانوکیلات طراحی شدند. یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که در پایان دوره آغازین (10 روزگی) کم‌ترین میزان مصرف خوراک در پرندگان تغذیه‌شده با مکمل نانو سولفات‌روی (40 میلی‌گرم بر کیلوگرم) مشاهده شد (05/0>P). پایین بودن مصرف خوراک در این گروه، منجر به کاهش رشد پرندگان در این دوره نیز شد، به‌طوری‌که در مقایسه با سایر گروه‌ها تفاوت قابل‌توجهی داشت (05/0>P). یک تمایل به معنی‌داری در کل دوره (یک تا 42 روزگی) در افزایش وزن بدن بین تیمارها مشاهده شد (06/0P=). پایین‌ترین ضریب تبدیل خوراک در پرندگان تغذیه‌شده با نانوروی متیونین مشاهده شد که به لحاظ آماری با گروه شاهد و نانو سولفات‌روی تفاوت داشت (05/0>P). بازده لاشه در پرندگان تغذیه‌شده با مکمل نانو سولفات‌روی و گروه شاهد کم‌تر از سایر تیمارها بود (05/0>P). وزن نسبی چربی محوطه شکمی در پرندگان گروه شاهد و تغذیه‌شده با مکمل نانو سولفات‌روی نسبت به سایر تیمارها بالاتر بود (05/0>P). درصد لنفوسیت‌های خون در پرندگان تغذیه‌شده با مکمل نانوروی متیونین و روی متیونین پایین‌تر بود (05/0>P). غلظت مالون‌دی‌آلدهید در گوشت ران پرندگان گروه شاهد در زمان‌های 50، 100 و 150 دقیقه در مقایسه با بقیه پرندگان بالاتر بود (05/0>P). نتیجه‌گیری: به‌طورکلی نتایج مطالعه حاضر نشان داد که گنجاندن 40 میلی‌گرم از منابع روی متیونین (نانو یا آلی) در کیلوگرم خوراک، اثرات مثبتی بر عملکرد رشدی و برخی فراسنجه‎های ایمنی و کیفیت گوشت دارد.

https://jap.ut.ac.ir/article_106825_2f6b26dae1b006f56b9858200385f0bf.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 Ultrasonographic study of udder and teat in pregnant and non-pregnant native goats in Khorram Abad بررسی اولتراسونوگرافی پستان و سرپستانک در بزهای بومی آبستن و غیرآبستن در خرم‌آباد 259 272 106773 10.22059/jap.2026.401627.623868 FA میلاد رستمی School of Veterinary Medicine, Lorestan University, Khorram Abad, Iran. E-mail: rostami.mi@fv.u.ac.ir 0009-0001-0361-3801 آرش خردمند نویسنده مسئول، گروه علوم درمانگاهی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. رایانامه: kheradmand.a@lu.ac.ir 0000-0002-4239-9545 مجید مسعودی فرد گروه جراحی و رادیولوژی، دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: mmfard@ut.ac.ir 0000-0001-9087-6919 Journal Article 2025 09 01 Objective: Due to the economic losses caused by mammary gland diseases in ruminants, a quick and accurate diagnosis of is necessary and new, precise and rapid techniques such as ultrasonography should be employed . Ultrasonography has the advantage of being non-invasive and can be used to study a variety of mammary gland structures. Using of "Water bath" and dipping of udder within the water is the primary ultrasonic mothod with high resolution in order to diagnostic study of different structures of udder and teat. This method causes the teat to be without any under pressure and therefor prevents teat deformity upon examination. Thus, the teat remains in its normal form, and ultrasonographic images acquired will be the most clear and resoulative. Method: The objective of this study was to compare udder and teat in pregnant and non-pregnant native goats, and right and left quarter in each udder. In this respect, 50 slaughtered native goats at the Golshan slaughterhouse of Khorramabad were sampled and divided into two groups of pregnant and non-pregnant udder (25 samples in each group) based on the presence of the embryo in the uterus and isolated from them. Ultrasonography of udder and teat were performed using a water bath and a linear probe at frequency of 7.5 MHz. All samples were examined and two groups of specimens were measured using the ruler option of the instrument. Udder cistern diameter, teat end width, teat cistern depth, teat wall thickness and teat canal length were statistically compared using student t test. Results: This study found that the measured parameters of the teat cistern depth and teat end width in pregnant goats were significantly different than that of non-pregnant goats (P<0.05), whereas there was no significant difference in the measured parameter of teat wall thickness between pregnant and non-pregnant goats. There were no significant differences between the teat canal length and the udder cistern diameter in the comparison of the quarter leaves of pregnant and non-pregnant goats and in the comparison of right quarter,. Also, there was no significant difference between left quarter and right quarter in any of the measured parameters in both pregnant goats and non-pregnant goats. Conclusion: Based on the findings of this study, ultrasonography of udder and teat appears to be a promising and practical technique for diagnosis imaging of the health status and/or potential pathological disorders of udder and teat of native goats in the farm or research studies. هدف: به‌دلیل ضررهای اقتصادی ناشی از بیماریهای غدد پستانی در نشخوارکنندگان، تشخیص سریع و دقیق این بیماریها اهمیت زیادی دارد. به این دلیل لازم است از تکنیکهای جدید، دقیق و سریع مثل سونوگرافی استفاده شود، مزیت اصلی و مهم استفاده از سونوگرافی، غیرتهاجمی‌بودن وتوانایی بررسی ساختارهای مختلف غددپستانی می‌باشد. روش اولیه سونوگرافی با کیفیت تصویر بالا برای استفاده درپستان، غوطه‌ور کردن بافت پستان در "حمام آب" جهت مطالعه تشخیصی ساختارهای مختلف بافت پستان و سرپستانک می‌باشد. این روش باعث میشود فشاری برسرپستانک وارد نشود و از تغییر شکل سرپستانک جلوگیری میکند. در نتیجه سرپستانک در حالت عادی خود خواهد بود و در تصاویر اولتراسونوگرافی به‌دست‌آمده از این روش ساختارهای سرپستانک به‌خوبی و با کیفیت مطلوب نمایان میشوند. روش پژوهش: مطالعه حاضر به‌منظور مقایسه پستان و سرپستانک در بزهای بومی آبستن و غیرآبستن شیروار و هم‌چنین مقایسه کارتیههای راست و چپ در هر پستان، بر روی 50 رأس بز بومی کشتارشده در کشتارگاه صنعتی گلشن خرم‌آباد انجام شد. نمونه‌های پستان در بزها براساس حضور جنین در رحم به دو گروه پستانهای آبستن و غیرآبستن تقسیم شدند و از هر گروه 25 نمونه بافت پستان جدا شد. برای انجام اولتراسونوگرافی پستان و سرپستانک از روش حمام آب وپروب خطی با فرکانس 5/7 مگاهرتز استفاده شد. با این روش تمام پستانهای موردمطالعه بررسی شدند و با استفاده ازگزینه خط‌کش دستگاه، قطر مخزن پستان، عرض انتهای سرپستانک، عمق مخزن سرپستانک، ضخامت دیواره سرپستانک و طول کانال سرپستانک در هر دو گروه اندازه‌گیری شد و اندازه ساختارهای مختلف در دو گروه با یکدیگر با استفاده از آزمون t مقایسه آماری شدند. یافته‌ها: یافتههای این مطالعه نشان دادندکه میزان شاخص‌های اندازه‌گیری‌شده عمق مخزن سرپستانک و عرض انتهای سرپستانک در بزهای آبستن نسبت به بزهای غیرآبستن تفاوت داشت (05/0>P)، اما شاخص ضخامت دیواره سرپستانک هیچ تفاوت معنیداری بین بزهای آبستن و غیرآبستن نشان نداد. شاخص‌های طول کانال سرپستانک و قطر مخزن پستان در مقایسه کارتیههای چپ بزهای آبستن و غیرآبستن تفاوت معنیدار (05/0>P) و در مقایسه کارتیههای راست تفاوت معنیداری نداشتند، اگرچه به سطح معنیداری نزدیک بودند. هم‌چنین نتایج حاصل نشان داد که تفاوت معنیداری بین کارتیههای چپ با کارتیههای راست در هیچکدام از شاخص‌های اندازه‌گیری‌شده در هردو گروه بزهای آبستن و بزهای غیرآبستن وجود نداشت. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این مطالعه به‌نظر میرسد میتوان معاینه اولتراسونوگرافی بافت پستان و سرپستانک را به‌عنوان روشی کاربردی و جدید جهت تصویربرداری تشخیصی به‌منظور تعیین وضعیت سلامت پستان و سرپستانک و نیز ارزیابی ساختارهای مختلف پستان در حالت طبیعی به‌کار برد که در صورت نیاز، به‌عنوان یک ابزار تشخیص افتراقی در اختلالات احتمالی پاتولوژیک در آن‌ها نیز قابلیت تعمیم خواهد داشت.

https://jap.ut.ac.ir/article_106773_33061fc79d97d55ee2e6ff3ea82a6b0b.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان تولیدات دامی 2008-6776 28 2 2026 06 22 Analysis of spatial effects on chicken meat supply and demand in Iran: A spatial panel approach تحلیل اثرات مکانی در عرضه و تقاضای گوشت مرغ در ایران: رویکرد پانل فضایی 273 287 106799 10.22059/jap.2026.406981.623882 FA وحید کلانتر گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. رایانامه: vahid.kalantar@modares.ac.ir 0009-0006-4279-5296 حامد نجفی علمدارلو نویسنده مسئول، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. رایانامه: hamed_najafi@modares.ac.ir 0000-0002-5842-7512 سید حبیب اله موسوی گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. رایانامه: shamosavi@modares.ac.ir Journal Article 2025 11 24 Objective: As a primary source of dietary protein, chicken meat represents a major component of household consumption in Iran. This study investigates the economic and spatial drivers of provincial chicken supply and demand, aiming to provide a robust framework for regionally targeted policy formulation. The analysis covers the period between 2002 and 2024 Method: Utilizing provincial panel data, this study models supply and demand functions via traditional panel techniques and spatial econometric frameworks. Based on rigorous specification and diagnostic testing, a fixed-effects estimation approach was adopted. The model incorporates key explanatory variables, including producer prices for live chickens (supply determinants), retail chicken prices (demand determinants), input costs, exchange rates, household income, and red meat prices as a substitute. Furthermore, the analysis computes historical price elasticities to track longitudinal changes in consumer price sensitivity. Results: Following the preliminary diagnostic tests, the fixed-effects panel model was determined to be the most appropriate framework for analyzing chicken meat supply and demand dynamics. The results indicated that the price of live poultry exerted a significant positive impact on supply. Conversely, while the retail price of chicken meat negatively affected demand, the price of red meat showed a positive correlation with chicken demand, reflecting a substitution effect. Furthermore, spatial analysis confirmed that provincial supply and demand were significantly influenced by spatial dependencies. The identification of positive spatial autocorrelation in supply and negative spatial autocorrelation in demand suggests divergent geographic distribution patterns for these two variables. Conclusions: This study applied spatial econometric approaches to examine how regional interactions shape Iran’s chicken meat market. The findings showed that both supply and demand were determined not only by within-province economic conditions but also by developments in neighboring provinces, confirming the presence of significant spatial interdependence. The estimated supply function indicated that live chicken prices positively affected supply, whereas higher input costs and exchange rate fluctuations adversely influenced production. On the demand side, household income and the price of red meat, as a substitute good, exerted positive effects on chicken consumption, while the price of chicken meat itself negatively affected demand. Compared with earlier studies that estimated the price elasticity of chicken meat at approximately −0.93-0.93−0.93, the present study found a substantially lower elasticity of about −0.25-0.25−0.25. This finding suggests that chicken meat has increasingly become a necessity in the food basket of Iranian households, with consumers exhibiting lower sensitivity to price changes. As a result, price adjustments in this market are likely to face limited consumer responsiveness. The observed substitution effect between chicken and red meat further indicates that rising red meat prices encourage households to shift their consumption toward chicken. Spatial analysis also revealed convergence in supply, implying that production levels in one province tended to influence those of neighboring provinces. More broadly, the spatial econometric models confirmed that variables such as input prices, exchange rates, and household income played significant roles in shaping provincial supply and demand patterns. Overall, the results underscore the importance of designing region-specific policies that account for spatial linkages rather than relying solely on uniform national interventions. Despite limitations related to data availability and model specification, this study highlights the critical role of spatial factors in formulating more effective, balanced, and context-sensitive policies for Iran’s chicken meat market. هدف: مواد غذایی پروتئینی از مهم‌ترین منابع تغذیه‌ای به‌شمار می‌آیند و گوشت مرغ بخش عمده‌ای از پروتئین مورداستفاده در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی را تشکیل می‌دهد. این پژوهش با هدف شناسایی و اندازه‌گیری عوامل تعیین‌کننده عرضه و تقاضای گوشت مرغ در استان‌های کشور، با تأکید بر تعاملات اقتصادی و فضایی، انجام شد تا مبنایی برای سیاست‌گذاری منطقه‌محور فراهم شود. دوره زمانی موردبررسی سال‌های 1381 تا 1403 است. روش پژوهش: با استفاده از داده‌های تلفیقی استانی، توابع عرضه و تقاضای گوشت مرغ با بهره‌گیری از مدل‌های متعارف اقتصادسنجی پانل دیتا و مدل‌های پانل فضایی برآورد شد. پس از انجام آزمون‌های انتخاب بین الگوهای تلفیقی، اثرات ثابت و اثرات تصادفی و با توجه به نتایج حاصل، الگوی تابلویی با اثرات ثابت برای برآورد توابع عرضه و تقاضا انتخاب گردید. متغیرهای توضیحی اصلی شامل قیمت مرغ زنده (در سمت عرضه)، قیمت مصرف‌کننده گوشت مرغ (در سمت تقاضا)، هزینه نهاده‌ها، نرخ ارز، درآمد خانوار و قیمت گوشت قرمز به‌عنوان کالای جانشین است. هم‌چنین برای ارزیابی تغییرات رفتار مصرف‌کنندگان در طول زمان، کشش‌های قیمتی تاریخی محاسبه شد. یافته‌ها: نتایج آزمون‌های آماری نشان داد که مدل پانل با اثرات ثابت، مناسب‌ترین الگو برای تحلیل داده‌های عرضه و تقاضای گوشت مرغ است. برآوردها بیانگر آن است که قیمت مرغ زنده اثر مثبت و معناداری بر عرضه دارد. در سمت تقاضا نیز، قیمت گوشت مرغ اثر منفی و قیمت گوشت قرمز اثر مثبت بر مصرف گوشت مرغ دارد. تحلیل فضایی نشان می‌دهد که عوامل مکانی نقش قابل‌توجهی در رفتار عرضه و تقاضا ایفا می‌کنند. وجود خودهمبستگی فضایی مثبت در عرضه و خودهمبستگی فضایی منفی در تقاضا بیانگر تفاوت در الگوی پراکنش مکانی این دو متغیر است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که عملکرد بازار گوشت مرغ در ایران، حتی در شرایط قیمت‌گذاری دستوری نهاده‌ها و محصول، تحت تأثیر هم‌زمان عوامل درون‌استانی و تعاملات مکانی میان استان‌های مجاور قرار دارد و از وابستگی فضایی معناداری برخوردار است. در بخش عرضه، قیمت مرغ زنده اثر مثبت بر تولید دارد، درحالی‌که افزایش هزینه نهاده‌ها و نوسانات نرخ ارز اثر منفی بر تولید می‌گذارند. در بخش تقاضا نیز، درآمد خانوار و قیمت گوشت قرمز به‌عنوان کالای جانشین موجب افزایش مصرف می‌شوند، درحالی‌که افزایش قیمت خود گوشت مرغ مصرف را کاهش می‌دهد. مقایسه کشش قیمتی با مطالعات پیشین نشان می‌دهد که کشش تقاضا از حدود 93/0- به 25/0- کاهش یافته و گوشت مرغ بیش از گذشته به کالای ضروری در سبد غذایی خانوار تبدیل شده؛ موضوعی که بیانگر واکنش‌پذیری کم‌تر مصرف‌کنندگان به تغییرات قیمتی است. نتایج هم‌چنین نشان داد که افزایش قیمت گوشت قرمز موجب انتقال مصرف به سمت گوشت مرغ می‌شود. تحلیل فضایی وجود همگرایی مکانی در عرضه را تأیید کرد و بیان داشت که سطح تولید در یک استان می‌تواند تولید استان‌های مجاور را تحت تأثیر قرار دهد. مدل‌های فضایی هم‌چنین نقش متغیرهای اقتصادی همچون قیمت نهاده‌ها، نرخ ارز و درآمد خانوار را در شکل‌گیری الگوهای عرضه و تقاضا تأیید کردند. در مجموع، یافته‌ها بر ضرورت تدوین سیاست‌های منطقه‌ای و پرهیز از مداخلات یکسان در کل کشور تأکید دارد. با وجود محدودیت‌های داده‌ای و فروض مدل‌سازی، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که لحاظ‌کردن عوامل فضایی می‌تواند به تدوین سیاست‌های کارآمدتر در بازار گوشت مرغ کمک کند.

https://jap.ut.ac.ir/article_106799_6272656fbd8687b7a3be5817cc564dc7.pdf